Risk Değerlendirmesi
Risk değerlendirmesi; işyerinde mevcut olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine neden olabilecek faktörlerin incelenmesi, ortaya çıkabilecek risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve uygulanacak kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla gerçekleştirilen sistemli bir iş sağlığı ve güvenliği çalışmasıdır. Risk değerlendirmesinin temel amacı, iş kazaları ve meslek hastalıkları meydana gelmeden önce tehlikeleri fark etmek ve gerekli önlemleri planlamaktır.
İşyerindeki riskler yalnızca kullanılan makine ve ekipmanlardan kaynaklanmaz. Elektrik tesisatları, kimyasal maddeler, çalışma yöntemleri, fiziksel ortam koşulları, ergonomik faktörler, çalışan davranışları, iş organizasyonu, yangın tehlikeleri, biyolojik etkenler ve işyeri dışından gelebilecek tehlikeler de risk değerlendirmesi kapsamında ele alınabilir. Bu nedenle hazırlanacak çalışma, işletmenin faaliyet alanına ve sahadaki gerçek koşullara özel olmalıdır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki kamu ve özel sektör işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılması gerekmektedir. Risk değerlendirmesinin hazırlanması veya dışarıdan profesyonel destek alınması, işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama konusundaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren; belirlenen kontrol önlemlerinin uygulanmasını, sürecin takip edilmesini ve risk değerlendirmesinin gerektiğinde güncellenmesini sağlamalıdır.
Tardu OSGB tarafından sunulan risk değerlendirmesi hizmeti, işletmenin faaliyetlerinin ve çalışma ortamının ön incelemesiyle başlar. İşyerindeki bölümler, yürütülen işler, kullanılan makineler, ekipmanlar, hammaddeler, kimyasallar, çalışan grupları ve mevcut iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları değerlendirilir. Saha incelemesi sırasında tespit edilen tehlikeler kayıt altına alınır ve her bir tehlikenin meydana getirebileceği sonuçlar analiz edilir.
Belirlenen riskler; gerçekleşme ihtimali, çalışanlar üzerindeki muhtemel etkileri ve mevcut kontrol önlemlerinin yeterliliği dikkate alınarak derecelendirilir. Öncelikli müdahale gerektiren riskler belirlenir ve bu risklerin ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir seviyelere indirilmesi için uygulanabilecek teknik ve organizasyonel tedbirler planlanır. Her faaliyet için sorumlu kişi veya birim ile hedef tamamlanma tarihi belirlenerek iyileştirme çalışmalarının düzenli biçimde takip edilebilmesi sağlanır.
Risk değerlendirmesi yalnızca hazırlanıp dosyaya kaldırılan bir doküman olarak görülmemelidir. Çalışma koşullarının değişmesi, yeni makine veya ekipmanların kullanılması, üretim yönteminin yenilenmesi, iş kazası ya da ramak kala olay yaşanması gibi durumlarda mevcut çalışma tekrar gözden geçirilmelidir. Risk değerlendirmesinin güncel tutulması, işyerinde sürekli iyileştirmeye dayalı proaktif bir iş güvenliği kültürünün oluşturulmasına katkı sağlar.
Kadıköy ve İstanbul genelinde risk değerlendirmesi hizmeti sunan Tardu OSGB; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işletmenin ilgili çalışanlarıyla koordineli şekilde çalışır. İşletmeye özel hazırlanan risk değerlendirmesiyle yalnızca yasal gerekliliklerin karşılanması değil, iş kazalarının önlenmesi, çalışma ortamının iyileştirilmesi ve çalışanların güvenlik farkındalığının artırılması hedeflenir.
Risk Değerlendirmesi Nedir?
Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikeleri önceden belirlemeyi ve bu tehlikelerin çalışanlara, ekipmanlara, üretim süreçlerine veya çalışma ortamına verebileceği zararları analiz etmeyi amaçlayan sistemli bir çalışmadır. Tehlikelerin yalnızca mevcut durumları değil, riske dönüşmelerini kolaylaştırabilecek çalışma şartları ve insan faktörleri de incelenir. Hazırlanan değerlendirme sonucunda riskler önem derecelerine göre sıralanır. Öncelikli olarak müdahale edilmesi gereken riskler belirlenerek alınması gereken teknik, idari ve organizasyonel önlemler planlanır. Böylece işletmenin kaynakları, en önemli ve acil risklerin kontrol altına alınmasına yönlendirilebilir.
Risk Değerlendirmesi Hangi İşyerlerinde Yapılmalıdır?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki kamu ve özel sektör işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılması gerekir. İşletmenin çalışan sayısının az olması veya az tehlikeli sınıfta bulunması, risk değerlendirmesi yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz. Çalışmanın kapsamı ve ayrıntı seviyesi ise işyerinin faaliyet alanına, tehlike sınıfına, büyüklüğüne ve çalışma koşullarına göre değişebilir. Üretim tesisleri, atölyeler, şantiyeler, sağlık kuruluşları ve laboratuvarların yanı sıra ofisler, mağazalar, eğitim kurumları, apartman yönetimleri ve hizmet işletmeleri için de çalışma ortamına uygun risk değerlendirmesi hazırlanmalıdır.
Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
Risk değerlendirmesi süreci, işyerine ait mevcut bilgilerin toplanması ve çalışma alanlarının incelenmesiyle başlar. İş akışları, çalışanların yaptığı görevler, geçmiş iş kazaları, ramak kala kayıtları, kullanılan ekipmanlar, kimyasal maddeler, ortam ölçümleri ve mevcut güvenlik önlemleri değerlendirilir. Saha incelemesinin ardından tehlikeler tanımlanır, riskler analiz edilir ve önem derecelerine göre sınıflandırılır. Her risk için uygulanması gereken kontrol önlemleri, sorumlu kişi veya birim ve hedef tamamlanma tarihi belirlenir. Hazırlanan doküman risk değerlendirmesi ekibi tarafından değerlendirilerek kayıt altına alınır.
Risk Değerlendirmesinin Basamakları Nelerdir?
Risk değerlendirmesi genel olarak birbirini tamamlayan beş temel aşamadan oluşur: 1. İşyerine ait bilgilerin toplanması ve tehlikelerin belirlenmesi 2. Belirlenen tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin analiz edilmesi 3. Risklerin derecelendirilmesi ve öncelik sırasının oluşturulması 4. Risk kontrol tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının planlanması 5. Çalışmanın izlenmesi, gözden geçirilmesi ve gerektiğinde yenilenmesi Bu aşamalar işletmenin faaliyet alanına göre genişletilebilir. Risk değerlendirmesinde kullanılacak yöntem için mevzuatta sektörel olarak tek bir yöntem zorunluluğu bulunmamaktadır. İşyerinin özelliklerine, tehlikelerin niteliğine ve elde edilen verilere uygun yöntemlerden biri veya birkaçı birlikte kullanılabilir.
Risk Değerlendirmesi Ekibi Kimlerden Oluşur?
Risk değerlendirmesi, işveren tarafından oluşturulan bir ekip tarafından gerçekleştirilir. Bu ekip içerisinde işveren veya işveren vekili, işyerinde görevlendirilmiş iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işletmenin farklı bölümlerini temsil eden deneyimli çalışanlar yer alır. Ekibe dâhil edilen çalışanların, işyerindeki faaliyetler ile mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları hakkında bilgi sahibi olması önemlidir. İşveren ihtiyaç duyması hâlinde çalışma için işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan da destek alabilir. Ancak dışarıdan hizmet alınması, risk değerlendirmesinin işyerindeki ekip tarafından yürütülen katılımcı bir süreç olması gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Hangi Tehlikeler Değerlendirilir?
Risk değerlendirmesi sırasında işletmenin yapısına göre fiziksel, kimyasal, biyolojik, mekanik, elektriksel, ergonomik ve psikososyal tehlikeler incelenebilir. Makine koruyucularının yetersizliği, elektrik panoları, kaygan zeminler, yüksekte çalışma, kaldırma faaliyetleri, kimyasal kullanımı, gürültü, toz, titreşim, yetersiz aydınlatma ve uygun olmayan çalışma duruşları değerlendirmeye dâhil edilebilir. Yangın ve patlama ihtimali, acil çıkışların durumu, depolama düzeni, kişisel koruyucu donanım kullanımı, çalışanların eğitim durumu ve ziyaretçi veya alt işveren faaliyetleri de dikkate alınmalıdır. Amaç yalnızca görünür tehlikeleri tespit etmek değil, mevcut şartların değişmesi hâlinde ortaya çıkabilecek muhtemel riskleri de öngörmektir.
Risk Kontrol Önlemleri Nasıl Belirlenir?
Risk kontrolü sırasında öncelikli hedef, mümkün olan durumlarda tehlike kaynağını tamamen ortadan kaldırmaktır. Tehlikenin ortadan kaldırılamadığı durumlarda daha az tehlikeli makine, madde veya çalışma yöntemlerinin kullanılması değerlendirilir. Ardından mühendislik kontrolleri, toplu korunma yöntemleri, çalışma talimatları, eğitim ve kişisel koruyucu donanım gibi tedbirler planlanır. Her kontrol önlemi için uygulanabilir bir aksiyon planı oluşturulmalıdır. Sorumlu kişi, hedef tamamlanma tarihi ve takip yöntemi belirlenmeden hazırlanan önerilerin sahada uygulanması zorlaşabilir. Tardu OSGB, belirlenen önlemlerin yalnızca raporlanmasına değil, takip edilebilir bir iyileştirme planına dönüştürülmesine destek olur.
Risk Değerlendirmesi Ne Zaman Yenilenir?
Risk değerlendirmesi, işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen azami süreler içerisinde yenilenmelidir: Çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yılda bir Tehlikeli işyerlerinde en geç 4 yılda bir Az tehlikeli işyerlerinde en geç 6 yılda bir Bu sürelerin dolması beklenmeden işyerinin taşınması, binalarda değişiklik yapılması, kullanılan teknoloji, makine, ekipman veya maddelerin değişmesi, üretim yönteminin yenilenmesi, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi durumunda çalışma tamamen veya kısmen yenilenmelidir. Mevzuattaki sınır değerlerin değişmesi, ortam ölçümleri veya sağlık gözetimi sonuçlarının yeni bir risk göstermesi ve işyeri dışından kaynaklanan yeni tehlikelerin ortaya çıkması da güncelleme gerektirebilir.
Risk Değerlendirmesi Sonrasında Ne Yapılır?
Çalışmanın tamamlanması, risk yönetimi sürecinin sona erdiği anlamına gelmez. Belirlenen kontrol önlemlerinin uygulanması, sorumlular tarafından takip edilmesi ve tamamlanan faaliyetlerin kayıt altına alınması gerekir. İş güvenliği uzmanı, saha ziyaretleri sırasında alınması kararlaştırılan tedbirlerin uygulanma durumunu kontrol eder ve devam eden riskleri yeniden değerlendirir. Yeni çalışanların işe başlaması, çalışma alanlarının genişletilmesi, proses değişiklikleri veya yeni ekipmanların devreye alınması gibi durumlarda risk değerlendirmesi gözden geçirilir. Bu yaklaşım, dokümanın işletmedeki gerçek koşulları yansıtan güncel ve işlevsel bir çalışma olarak kalmasını sağlar.
Risk Değerlendirmesi Hizmet Kapsamımız
- İşyerinin ve yürütülen faaliyetlerin ön incelemesi
- Çalışma alanlarının saha uzmanları tarafından incelenmesi
- Mevcut ve muhtemel tehlikelerin belirlenmesi
- Makine ve iş ekipmanlarından kaynaklanan risklerin değerlendirilmesi
- Elektrik, yangın ve acil durum risklerinin incelenmesi
- Fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk etkenlerinin değerlendirilmesi
- Ergonomik ve psikososyal risklerin belirlenmesi
- Risklerin analiz edilmesi ve derecelendirilmesi
- Öncelikli risklerin tespit edilmesi
- Düzeltici ve önleyici faaliyetlerin belirlenmesi
- Sorumlu kişiler ve hedef tamamlanma tarihlerinin planlanması
- Risk değerlendirmesi dokümanının hazırlanması
- Risk değerlendirmesi ekibine rehberlik edilmesi
- Uygulanan kontrol tedbirlerinin takip edilmesi
- İş kazası ve ramak kala olayları sonrasında güncelleme
- Proses, ekipman ve çalışma alanı değişikliklerinin değerlendirilmesi
- Periyodik gözden geçirme ve revizyon desteği
- İSG mevzuatına uygun kayıt ve dokümantasyon desteği
