Mobil Sağlık Hizmeti
Mobil sağlık hizmetleri; çalışanların sağlık gözetimi kapsamında ihtiyaç duyulan muayene, ölçüm ve tıbbi tetkiklerin uygun donanıma sahip gezici sağlık araçlarıyla işyerinde gerçekleştirilmesini sağlayan hizmet modelidir. Özellikle çalışan sayısı yüksek, vardiyalı çalışan veya üretim sürecini kesintiye uğratmadan sağlık kontrollerini tamamlamak isteyen işletmeler için sağlık hizmetlerinin doğrudan çalışma alanına ulaştırılmasına imkân verir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların işyerinde maruz kalabilecekleri sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Sağlık gözetimi; çalışanın işe girişinde, iş değişikliğinde, iş kazası veya sağlık nedeniyle işten uzaklaşmasının ardından gerekli durumlarda işe dönüşünde ve çalışma süresi boyunca belirlenen periyotlarda gerçekleştirilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacak kişiler, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.
Mobil sağlık hizmetlerinin amacı, her çalışana aynı tetkiklerin uygulandığı standart bir sağlık paketi sunmak değildir. Çalışanın yapacağı iş, kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı, çalışma ortamındaki maruziyetler ve risk değerlendirmesi sonuçları birlikte incelenmelidir. Hangi muayene ve tetkiklerin yapılacağına, bu değerlendirmeler doğrultusunda işyeri hekimi karar verir. İşyeri hekimi gerekli gördüğünde mevzuatta belirtilen genel periyotları kısaltabilir ve ek sağlık değerlendirmeleri isteyebilir.
Tardu OSGB tarafından sunulan mobil sağlık hizmeti öncesinde işletmenin faaliyet alanı, çalışan sayısı, vardiya düzeni ve sağlık gözetimi ihtiyaçları değerlendirilir. İşyerinin risk değerlendirmesi, çalışanların görevleri, fiziksel ve kimyasal maruziyetleri, geçmiş sağlık gözetimi kayıtları ve işyeri hekiminin tetkik talepleri dikkate alınarak hizmet programı hazırlanır. Böylece mobil sağlık organizasyonu, işletmenin gerçek ihtiyaçlarına ve çalışanların karşılaştığı mesleki risklere göre planlanır.
Hizmet günü mobil sağlık aracı işyerinde uygun bir alana konumlandırılır ve çalışanlar önceden hazırlanan programa göre tetkiklere alınır. Üretim, depo, şantiye, lojistik, bakım, temizlik veya ofis bölümlerinde görev yapan çalışanlar, işyerinden ayrılmadan planlanan sağlık kontrollerini tamamlayabilir. Bu yöntem, çalışanların farklı sağlık kuruluşlarına toplu olarak yönlendirilmesinden kaynaklanabilecek ulaşım, organizasyon ve iş gücü kayıplarının azaltılmasına yardımcı olur.
Mobil sağlık aracının donanımı, yetki kapsamı ve işyeri hekiminin talebi doğrultusunda akciğer görüntüleme, odyometri, solunum fonksiyon testi, elektrokardiyografi, göz ve görme fonksiyonlarının değerlendirilmesi, kan ve idrar numunesi alınması ile çeşitli laboratuvar tetkikleri gerçekleştirilebilir. Her tetkikin gerekliliği, çalışanın karşılaştığı mesleki risklere göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Sağlık gözetiminin çalışma ortamındaki tehlikelere göre planlanması, koruyucu iş sağlığı uygulamalarının temelini oluşturur.
Gürültülü alanlarda çalışan personel için işitme değerlendirmesi, tozlu veya solunum sistemini etkileyebilecek maddelerin bulunduğu ortamlarda çalışanlar için solunum fonksiyon testi ve gerekli görüntüleme işlemleri planlanabilir. Gece çalışması, araç kullanımı, hassas üretim faaliyetleri veya görsel dikkat gerektiren görevlerde görme fonksiyonları değerlendirilebilir. Kimyasal maddelere maruz kalan çalışanlarda ise işyeri hekiminin değerlendirmesine göre biyokimyasal analizler veya maruziyete özgü tetkikler istenebilir.
Mobil araçta gerçekleştirilen testler tek başına işe giriş sağlık raporu veya işe uygunluk belgesi yerine geçmez. Elde edilen sonuçların çalışanın sağlık ve mesleki öyküsü, fiziksel muayene bulguları, görev tanımı ve işyerindeki risklerle birlikte işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir. Ek-2 İşe Giriş ve Periyodik Muayene Formu’nu düzenleme ve çalışanın işe uygunluğu hakkında tıbbi kanaat oluşturma yetkisi işyeri hekimine aittir.
Tetkiklerde olağan dışı bir sonuç görülmesi, çalışanın doğrudan çalışamaz olduğu anlamına gelmez. İşyeri hekimi gerekli gördüğünde tetkikin tekrarlanmasını, ileri inceleme yapılmasını veya çalışanın ilgili uzmanlık alanına yönlendirilmesini isteyebilir. Nihai değerlendirme sonucunda çalışanın işe uygun olduğu, belirli koruyucu önlemlerle çalışabileceği veya ek tıbbi değerlendirmeye ihtiyaç duyduğu belirtilebilir.
Mobil sağlık hizmetleri yalnızca işe yeni başlayacak çalışanlar için kullanılmaz. İşyerinin tehlike sınıfı, çalışanın kişisel özellikleri ve yaptığı iş dikkate alınarak periyodik sağlık muayeneleri de planlanabilir. Genel üst sınırlar az tehlikeli işyerlerinde beş yıl, tehlikeli işyerlerinde üç yıl ve çok tehlikeli işyerlerinde bir yıl olmakla birlikte işyeri hekimi, riskleri ve çalışanın sağlık durumunu değerlendirerek daha kısa kontrol süreleri belirleyebilir.
Sağlık gözetimi kapsamında yapılacak işlemler öncesinde çalışanların bilgilendirilmesi ve rızalarının alınması gerekir. Tetkik sonuçları, muayene bilgileri ve diğer sağlık kayıtları özel nitelikli kişisel veri olarak değerlendirilir ve gizlilik esaslarına uygun biçimde korunur. Sağlık gözetiminden doğan maliyetler işveren tarafından karşılanır ve çalışanlara yansıtılamaz.
Gezici İSG araçlarıyla sunulan hizmetlerin ilgili izinler, araç kapsamı ve İSG-KÂTİP kayıtları doğrultusunda yürütülmesi gerekir. Bakanlığın duyurusuna göre gezici İSG aracı hizmetinin, ilgili OSGB ile geçerli işyeri hekimliği sözleşmesi bulunan işyerleri için planlanması esastır. Bu nedenle mobil sağlık organizasyonu yapılırken yalnızca aracın teknik donanımı değil, görevlendirme ve hizmet kayıtlarının mevzuata uygunluğu da kontrol edilmelidir.
Tardu OSGB, Kadıköy, İstanbul Anadolu Yakası ve hizmet planlaması yapılan diğer bölgelerde sunduğu mobil sağlık hizmetleriyle işletmelerin çalışan sağlık kontrollerini işyerinde gerçekleştirmesine destek olur. Mobil sağlık aracı, işyeri hekimi değerlendirmesi ve laboratuvar süreçlerinin koordineli biçimde yürütülmesi sayesinde işe giriş ve periyodik sağlık gözetimi daha düzenli, izlenebilir ve işletmenin çalışma programına uygun hâle getirilir.
Mobil Sağlık Hizmeti Nedir?
Mobil sağlık hizmeti, çalışanların sağlık gözetimi kapsamında ihtiyaç duyulan belirli tıbbi tetkiklerin uygun donanıma sahip gezici araçlarla işyerinde gerçekleştirilmesidir. Hizmet sayesinde çalışanların sağlık kuruluşuna ayrı ayrı yönlendirilmesi yerine planlanan kontroller işletmenin çalışma alanında uygulanabilir. Mobil sağlık hizmeti yalnızca tetkiklerin yapılmasını kapsar. Çalışanın işe uygunluğuna ilişkin tıbbi değerlendirme ve sağlık raporu, tetkik sonuçlarının işyeri hekimi tarafından incelenmesinden sonra düzenlenir.
Mobil Sağlık Hizmeti Kimler İçin Uygundur?
Mobil sağlık organizasyonu, çalışan sayısı yüksek işletmelerde, üretim tesislerinde, fabrikalarda, depolarda, lojistik merkezlerinde, şantiyelerde, vardiyalı işyerlerinde ve çalışanların sağlık kuruluşlarına toplu olarak yönlendirilmesinin operasyonel zorluk oluşturduğu işyerlerinde tercih edilebilir. Hizmetin kapsamı işletmenin büyüklüğüne göre değil, çalışanların sağlık gözetimi ihtiyacına göre belirlenir. Küçük bir işletmede belirli bir tetkik için mobil hizmet planlanabileceği gibi büyük bir tesiste farklı çalışan grupları için birden fazla gün süren kapsamlı bir program da oluşturulabilir.
Mobil Sağlık Organizasyonu Nasıl Planlanır?
İlgili yönetmelik uyarınca kaldırma ve iletme ekipmanları, basınçlı kaplar, tesisat ve tezgâhların standartlarda belirtilen sürelerde fenni muayenelerinin yapılması zorunludur.
Periyodik Kontrolleri Kimler Yapabilir?
Planlama öncesinde işletmenin faaliyet alanı, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, vardiya düzeni ve çalışanların görevleri değerlendirilir. İşyeri hekimi tarafından talep edilen tetkikler, hizmet verilecek çalışanların sayısı ve işlemlerin tahmini süreleri dikkate alınarak bir çalışma programı hazırlanır. Mobil aracın konumlandırılacağı alan, elektrik ihtiyacı, çalışan giriş ve çıkış düzeni, mahremiyet koşulları ve işyerindeki operasyonel akış önceden belirlenir. Böylece sağlık kontrollerinin çalışma düzenini mümkün olduğunca az etkilemesi sağlanır.
Mobil Sağlık Aracında Hangi Tetkikler Yapılabilir?
Mobil aracın donanımı ve yetki kapsamına göre akciğer görüntüleme, odyometri, solunum fonksiyon testi, EKG, göz ve görme değerlendirmesi, kan ve idrar numunesi alma işlemleri ile çeşitli laboratuvar tetkikleri gerçekleştirilebilir. Sunulacak işlemler her mobil araçta aynı olmayabilir. Hizmet planı oluşturulurken aracın teknik özellikleri, ilgili izinleri, cihazların kalibrasyon durumu ve işyeri hekiminin tetkik talepleri birlikte değerlendirilmelidir.
Her Çalışana Aynı Tetkikler mi Yapılır?
Her çalışana aynı sağlık tetkiklerinin uygulanması doğru bir sağlık gözetimi yaklaşımı değildir. Yapılacak tetkikler; çalışanın görevi, çalışma ortamında maruz kaldığı tehlikeler, kişisel özellikleri, önceki sağlık bulguları ve risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Gürültüye maruz kalan çalışanla kimyasal maddelerle çalışan personelin sağlık gözetimi ihtiyacı aynı olmayabilir. Hangi testlerin yapılacağına ve hangi aralıklarla tekrarlanacağına işyeri hekimi karar verir.
Mobil Sağlık Tetkikleri Sağlık Raporu Yerine Geçer mi?
Mobil araçta gerçekleştirilen tetkikler, işyeri hekiminin değerlendirmesini destekleyen tıbbi verilerdir. Akciğer grafisi, işitme testi, solunum fonksiyon testi, EKG veya laboratuvar sonucu tek başına çalışanın işe uygun olduğunu göstermez. Çalışanın sağlık öyküsü, fiziksel muayenesi, tetkik sonuçları, görev tanımı ve işyerindeki mesleki riskler birlikte değerlendirilmelidir. İşe uygunluk kanaati ve Ek-2 muayene formu işyeri hekimi tarafından düzenlenir.
İşyeri Hekiminin Mobil Sağlık Sürecindeki Görevi Nedir?
İşyeri hekimi, mobil sağlık hizmetinden önce yapılacak tetkikleri belirler, çalışanların sağlık gözetimi ihtiyaçlarını değerlendirir ve tetkik sonuçlarını inceler. Gerekli gördüğünde ilave test, kontrol muayenesi veya uzman hekim değerlendirmesi isteyebilir. Tetkik sonuçları ile çalışma ortamındaki riskler arasında bağlantı kurarak çalışanın işe uygunluğu hakkında tıbbi kanaat oluşturur. İşyerindeki risklerin bilinmesi ve risk değerlendirmesine hâkim olunması, etkili sağlık gözetiminin temel koşullarındandır.
Mobil Sağlık Hizmeti Üretimi Durdurur mu?
Hizmet programı, işletmenin vardiya ve üretim düzenine göre oluşturulabilir. Çalışanlar belirlenen saat aralıklarında gruplar hâlinde tetkiklere yönlendirilerek operasyonun tamamen durdurulmasının önüne geçilebilir. Tetkiklerin işyerinde yapılması, çalışanların sağlık kuruluşuna ulaşım için harcadığı süreyi azaltır. Etkili bir planlama için çalışan listelerinin, vardiya bilgilerinin ve istenen tetkiklerin hizmet gününden önce kesinleştirilmesi önemlidir.
Mobil Sağlık Hizmeti Öncesinde Ne Hazırlanmalıdır?
Hizmet öncesinde çalışanların adı, görevi, bölümü, vardiyası ve yapılacak tetkikleri içeren güncel bir liste hazırlanmalıdır. İşyeri hekiminin tetkik talepleri, geçmiş sağlık kayıtları ve varsa önceki sonuçlar kontrol edilmelidir. Aracın güvenli şekilde park edebileceği uygun bir alan, elektrik bağlantısı, çalışanların bekleyebileceği düzenli bir bölüm ve sağlık bilgilerinin gizliliğini koruyacak muayene koşulları oluşturulmalıdır.
Tetkik Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
Tetkik sonuçları ilgili sağlık profesyonelleri ve işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. Normal sınırların dışında bulunan sonuçlarda çalışanın sağlık öyküsü ve çalışma koşulları dikkate alınarak ek inceleme yapılması gerekebilir. Şüpheli veya doğrulanması gereken bulguların bulunması hâlinde tetkik tekrarı, ileri laboratuvar incelemesi veya uzman hekim değerlendirmesi istenebilir. Tek bir test sonucu üzerinden kesin tıbbi karar verilmemelidir.
Mobil Sağlık Hizmeti Ne Zaman Tekrarlanır?
Hizmetin tekrarlanma zamanı işyerinin tehlike sınıfı, çalışanın yaptığı iş, kişisel sağlık durumu ve işyeri hekiminin değerlendirmesine göre belirlenir. Periyodik muayene için genel üst sınırlar az tehlikeli işyerlerinde beş yıl, tehlikeli işyerlerinde üç yıl ve çok tehlikeli işyerlerinde bir yıldır. İşyeri hekimi gerekli gördüğünde bu süreleri kısaltabilir. Yeni bir maruziyet ortaya çıkması, çalışanın görevinin değişmesi, iş kazası yaşanması veya sağlık bulgularında değişiklik görülmesi hâlinde planlanan periyot beklenmeden yeni değerlendirme yapılabilir.
Çalışanların Sağlık Bilgileri Nasıl Korunur?
Muayene ve tetkik sonuçları gizli sağlık verileridir. Sonuçların yalnızca yetkili sağlık personeli tarafından görülmesi, güvenli sistemlerde saklanması ve yetkisiz kişilerle paylaşılmaması gerekir. İşverene çalışanın ayrıntılı tıbbi bilgileri yerine işe uygunluk durumu ve çalışma ortamında uygulanması gereken koruyucu tedbirler bildirilir. Çalışanın özel hayatının ve itibarının korunması sağlık gözetiminin temel ilkelerindendir.
Mobil Sağlık Hizmetleri Kapsamımız
- İşletmenin mobil sağlık ihtiyacının belirlenmesi
- Çalışan görev ve maruziyetlerinin değerlendirilmesi
- İşyeri hekimi tetkik taleplerinin planlanması
- Mobil sağlık hizmet programının hazırlanması
- Vardiya düzenine uygun randevu organizasyonu
- Mobil sağlık aracının işyerine yönlendirilmesi
- Çalışan kayıt ve kabul işlemlerinin yapılması
- Akciğer görüntüleme hizmeti
- Odyometri ve işitme testi
- Solunum fonksiyon testi
- Elektrokardiyografi çekimi
- Göz ve görme fonksiyonlarının değerlendirilmesi
- Renk görme testlerinin uygulanması
- Kan numunesi alınması
- İdrar numunesi alınması
- Biyokimyasal laboratuvar tetkikleri
- İşe ve maruziyete özel testlerin planlanması
- Tetkik sonuçlarının kayıt altına alınması
- Sonuçların işyeri hekimine ulaştırılması
- İşyeri hekimi tarafından sonuçların değerlendirilmesi
- Gerekli durumlarda ileri tetkike yönlendirme
- İşe giriş muayenesi süreçlerine destek
- Periyodik sağlık kontrollerinin gerçekleştirilmesi
- İşe dönüş sağlık değerlendirmelerine destek
- Çalışan sağlık dosyalarının güncellenmesi
- Tetkik ve muayene periyotlarının takip edilmesi
- Çalışan sağlık bilgilerinin gizliliğinin korunması
- Toplu çalışan sağlık taramalarının planlanması
- İşletmenin üretim düzenine uygun hizmet organizasyonu
- Mobil sağlık hizmetlerinin raporlanması
