İş Sağlığı
İş sağlığı; çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hâlinin korunması, çalışma koşullarından kaynaklanabilecek sağlık sorunlarının önlenmesi ve çalışanların sağlık durumlarına uygun işlerde görevlendirilmesi amacıyla yürütülen sistemli çalışmaların bütünüdür. İş sağlığı hizmetleri yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale edilmesini değil, sağlık risklerinin önceden belirlenmesini ve çalışanların bu risklerden korunmasını esas alır.
Çalışma ortamındaki gürültü, toz, titreşim, kimyasal maddeler, biyolojik etkenler, ergonomik olmayan çalışma koşulları, yoğun iş yükü ve vardiyalı çalışma gibi faktörler çalışan sağlığını farklı şekillerde etkileyebilir. Bu nedenle sağlık gözetimi, işletmenin risk değerlendirmesine ve çalışanların fiilen maruz kaldığı tehlikelere göre planlanmalıdır. İşe giriş ve periyodik muayenelerde yapılacak değerlendirmeler ile gerekli tetkikler de işyerindeki riskler esas alınarak belirlenmelidir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların işyerinde maruz kalabilecekleri sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Sağlık muayeneleri; çalışanın işe girişinde, iş değişikliğinde, iş kazası veya sağlık nedeniyle işten uzaklaşmasının ardından işe dönüşünde gerekli görülmesi hâlinde ve işin devamı süresince belirlenen aralıklarla gerçekleştirilebilir.
Tardu OSGB tarafından sunulan iş sağlığı hizmetleri, işyerinin faaliyet alanının ve çalışanların sağlık risklerinin değerlendirilmesiyle başlar. İşletmenin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, üretim veya hizmet süreçleri, kullanılan kimyasallar, fiziksel maruziyetler, çalışma düzeni ve risk değerlendirmesi sonuçları incelenir. Bu bilgiler doğrultusunda işyeri hekimi tarafından işletmeye özel bir sağlık gözetimi programı hazırlanır.
Sağlık gözetimi kapsamında çalışanların öz geçmişleri, mesleki geçmişleri, daha önce maruz kaldıkları işyeri riskleri ve mevcut sağlık durumları değerlendirilir. Çalışanın yapacağı işe sağlık yönünden uygunluğu incelenir ve işyerindeki risklere göre gerekli görülen muayene, ölçüm ve laboratuvar tetkikleri planlanır. Odyometri, solunum fonksiyon testi, akciğer görüntülemesi, göz muayenesi, kan ve idrar analizleri gibi tetkiklerin gerekliliği, çalışanın görevi ve maruziyet koşulları dikkate alınarak işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. Sağlık gözetiminin ve tetkiklerin risk değerlendirmesine dayalı şekilde planlanması esastır.
İşyeri hekimi, sağlık muayenelerinin gerçekleştirilmesinin yanında çalışma ortamının gözetimine de katkı sağlar. Çalışanlarda görülen sağlık bulguları ile işyerindeki fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal riskler arasındaki ilişkiyi değerlendirir. Gerekli durumlarda iş hijyeni ölçümleri, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, görev değişikliği veya ek koruyucu önlemler konusunda işverene öneriler sunar. İş sağlığı gözetimi; muayeneler, tetkikler, sağlık eğitimleri, ilk yardım organizasyonu, sağlığın geliştirilmesi faaliyetleri ve sağlık kayıtlarının birlikte yönetildiği kapsamlı bir süreçtir.
Meslek hastalıklarının önlenmesi, iş sağlığı hizmetlerinin temel amaçlarından biridir. Çalışanın yaptığı iş ile sağlık durumu arasındaki ilişkinin düzenli biçimde değerlendirilmesi, henüz kalıcı bir sağlık sorunu ortaya çıkmadan erken bulguların fark edilmesine yardımcı olur. Sağlık gözetimi sonuçlarının çalışma ortamı ölçümleri ve risk değerlendirmesiyle birlikte ele alınması sayesinde maruziyet kaynaklarının azaltılması, havalandırmanın iyileştirilmesi, çalışma sürelerinin düzenlenmesi ve uygun koruyucu önlemlerin planlanması mümkün hâle gelir.
İş sağlığı hizmetleri kapsamında çalışanların bilinçlendirilmesi de önemlidir. Meslek hastalıklarının nedenleri, biyolojik ve psikososyal riskler, ergonomi, hijyen, ilk yardım, sağlığın korunması ve bağımlılık yapıcı maddelerin zararları gibi konular çalışan eğitimlerine dâhil edilebilir. Eğitim içeriklerinin işyerinin faaliyet alanına, çalışanların görevlerine ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre özelleştirilmesi gerekir.
Çalışanlara ait sağlık bilgilerinin gizliliği korunmalı ve sağlık kayıtlarına yalnızca yetkili kişiler erişebilmelidir. Sağlık gözetimi sonucunda işverene, çalışanın ayrıntılı tıbbi bilgileri yerine yapacağı işe uygunluğu ve alınması gereken iş sağlığı önlemleri hakkında gerekli bilgiler sunulur. Böylece hem çalışan mahremiyeti korunur hem de işverenin çalışma koşullarını sağlık yönünden düzenlemesine rehberlik edilir.
Tardu OSGB, Kadıköy ve İstanbul genelinde sunduğu iş sağlığı hizmetleriyle çalışan sağlığının düzenli olarak izlenmesine, işe bağlı sağlık risklerinin erken dönemde belirlenmesine ve işletmelerde sürdürülebilir bir koruyucu sağlık sisteminin oluşturulmasına destek olur. İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin koordineli çalışmasıyla işyerinin faaliyetlerine ve çalışanların ihtiyaçlarına uygun bir hizmet modeli oluşturulur.
İş Sağlığı Nedir?
İş sağlığı; çalışanların yaptıkları işten veya çalışma ortamından kaynaklanabilecek sağlık sorunlarına karşı korunmasını amaçlayan koruyucu ve önleyici uygulamalardır. İş sağlığı çalışmalarında çalışanın mevcut sağlık durumu, yaptığı iş, çalışma koşulları ve maruz kaldığı riskler birlikte değerlendirilir. Amaç yalnızca çalışanın işe başlamadan önce muayene edilmesi değildir. Çalışma süresince meydana gelebilecek sağlık değişikliklerinin izlenmesi, meslek hastalıklarının erken belirtilerinin fark edilmesi ve çalışma koşullarının çalışan sağlığına uygun şekilde iyileştirilmesi de hizmetin önemli parçalarıdır.
İş Sağlığı Hizmetleri Neleri Kapsar?
İş sağlığı hizmetleri; işyeri hekimi görevlendirmesi, işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri, işe dönüş değerlendirmeleri, risklere göre tetkiklerin planlanması, meslek hastalıklarının önlenmesi, çalışanların sağlık eğitimleri ve sağlık kayıtlarının takibi gibi uygulamalardan oluşur. Hizmet kapsamı her işletmede aynı değildir. Bir ofiste ekranlı araç kullanımı, ergonomi ve psikososyal riskler ön plandayken; üretim tesisinde gürültü, toz, kimyasal maruziyet, titreşim ve ağır yük kaldırma gibi farklı sağlık riskleri değerlendirilir.
Sağlık Gözetimi Nedir?
Sağlık gözetimi, çalışanların sağlık durumlarının yaptıkları iş ve işyerindeki risklerle ilişkili şekilde düzenli olarak izlenmesidir. Sağlık gözetiminin içeriği, işletmenin risk değerlendirmesi ve çalışanın maruz kaldığı fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik veya psikososyal etkenler dikkate alınarak belirlenir. Sağlık gözetimi yalnızca tek bir muayene veya laboratuvar testi değildir. Çalışanın mesleki öyküsü, fizik muayenesi, gerekli tetkikleri, geçmiş sağlık kayıtları ve çalışma ortamı koşulları birlikte değerlendirilir.
Sağlık Muayeneleri Hangi Durumlarda Yapılır?
Çalışanların sağlık muayeneleri genel olarak şu durumlarda gerçekleştirilebilir: İşe başlamadan önce Çalışanın yaptığı iş değiştiğinde İş kazası veya sağlık nedeniyle işten uzaklaşmanın ardından işe dönüşte gerekli görüldüğünde Çalışanın yaptığı iş ve tehlike sınıfına göre belirlenen periyotlarda Yeni bir maruziyet veya sağlık riski ortaya çıktığında İşyeri hekimi tarafından ek değerlendirme gerekli görüldüğünde Muayenelerin kapsamı ve tekrarlanma aralığı, mevzuattaki hükümlerle birlikte işyerinin riskleri ve işyeri hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda belirlenir.
İşe Giriş Muayenesi Neden Yapılır?
İşe giriş muayenesinde çalışanın sağlık durumunun yapacağı işe uygun olup olmadığı değerlendirilir. Çalışanın geçmiş hastalıkları, daha önce yaptığı işler, mesleki maruziyetleri, kullandığı ilaçlar ve mevcut sağlık bulguları incelenir. Muayene sonucunda çalışanın yapacağı iş yönünden özel bir sağlık riski bulunup bulunmadığı belirlenir. Gerekli durumlarda ek tetkikler istenebilir, koruyucu önlemler önerilebilir veya çalışanın belirli koşullarda çalışması gerektiği belirtilebilir.
Periyodik Sağlık Muayenesi Nedir?
Periyodik sağlık muayenesi, çalışanların sağlık durumlarının çalışma süresi boyunca belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmesidir. Amaç, işyerindeki risklerin çalışan sağlığı üzerindeki etkilerini erken dönemde tespit etmek ve gerekli koruyucu önlemleri gecikmeden planlamaktır. Periyodik muayenelerin kapsamı; çalışanın görevi, yaşı, sağlık durumu, işyerinin tehlike sınıfı ve maruz kalınan riskler dikkate alınarak işyeri hekimi tarafından belirlenir. Aynı işletmede farklı görevlerde çalışan kişiler için farklı muayene ve tetkik programları hazırlanabilir.
İşyeri Hekimi Ne Yapar?
İşyeri hekimi, çalışanların sağlık gözetimini planlar ve gerçekleştirir. İşe giriş ve periyodik muayeneleri yapar, gerekli tetkikleri değerlendirir, çalışanların işe uygunluğu hakkında kanaat oluşturur ve sağlık risklerinin azaltılması için işverene rehberlik eder. İşyeri hekimi ayrıca iş güvenliği uzmanıyla birlikte risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi, çalışan eğitimleri, acil durum organizasyonu ve yıllık çalışma planı gibi süreçlere katkı sağlar. Sağlık gözetiminden elde edilen toplu sonuçları çalışanların kişisel sağlık bilgilerini açıklamadan değerlendirerek işyerindeki genel sağlık risklerinin belirlenmesine destek olur.
Hangi Sağlık Tetkikleri Yapılabilir?
Yapılabilecek tetkikler, çalışanın işi ve maruz kaldığı risklere göre değişebilir. İşyeri hekimi tarafından gerekli görülmesi hâlinde şu tetkikler planlanabilir: Odyometri ve işitme değerlendirmesi Solunum fonksiyon testi Akciğer görüntülemesi Göz ve görme değerlendirmesi Kan ve idrar analizleri Biyokimyasal incelemeler Portör ve bulaşıcı hastalık değerlendirmeleri Ağır metal ve kimyasal maruziyet tetkikleri Elektrokardiyografi Kas ve iskelet sistemi değerlendirmeleri Her çalışana standart bir tetkik paketi uygulanması yerine, işyerindeki riskler ve işyeri hekiminin tıbbi değerlendirmesi doğrultusunda ihtiyaç duyulan testlerin belirlenmesi gerekir.
Meslek Hastalıkları Nasıl Önlenir?
Meslek hastalıklarının önlenmesinde öncelikle işyerindeki sağlık tehlikelerinin belirlenmesi gerekir. Gürültü, toz, kimyasal maddeler, biyolojik etkenler, titreşim, uygun olmayan çalışma duruşları ve psikososyal faktörler çalışanların sağlık durumlarıyla birlikte değerlendirilir. Risk kaynağının ortadan kaldırılması veya azaltılması, mühendislik kontrollerinin uygulanması, uygun havalandırma sağlanması, çalışan maruziyetlerinin izlenmesi, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve düzenli sağlık gözetimi meslek hastalıklarının önlenmesinde birlikte uygulanmalıdır.
Çalışanlara Hangi İş Sağlığı Eğitimleri Verilir?
İşyeri hekimi tarafından verilen veya katkı sağlanan sağlık eğitimleri, işyerinin faaliyetlerine göre özelleştirilebilir. Eğitimlerde şu konular ele alınabilir: Meslek hastalıklarının nedenleri Hastalıklardan korunma yöntemleri Biyolojik risk etkenleri Psikososyal riskler ve stres Ergonomi ve kas-iskelet sistemi sağlığı Kişisel hijyen İlk yardım farkındalığı Bulaşıcı hastalıklardan korunma Sağlıklı beslenme ve yaşam alışkanlıkları Bağımlılık yapıcı maddelerin zararları Teknoloji bağımlılığı İşyerine özgü sağlık riskleri Güncel eğitim çerçevesinde meslek hastalıkları, korunma prensipleri, biyolojik ve psikososyal riskler, ilk yardım ile bağımlılık konuları sağlık başlıkları arasında yer almaktadır.
İş Sağlığı Hizmetleri İşletmeye Ne Sağlar?
Düzenli iş sağlığı hizmetleri sayesinde çalışanların sağlık durumundaki değişiklikler daha erken fark edilebilir. İşe bağlı olabilecek sağlık sorunlarının çalışma ortamıyla ilişkisi değerlendirilerek gerekli iyileştirmeler planlanabilir. Sağlık gözetimi aynı zamanda işe uygunluk değerlendirmelerinin düzenli yapılmasını, riskli çalışan gruplarının daha yakından izlenmesini ve işyerinde koruyucu sağlık kültürünün geliştirilmesini sağlar. Böylece çalışan sağlığı ile üretim ve hizmet sürekliliği birlikte desteklenir.
İş Sağlığı Hizmet Kapsamımız
- İşyeri hekimi görevlendirmesi
- İşletmeye özel sağlık gözetimi planının hazırlanması
- Çalışanların işe giriş sağlık muayeneleri
- Periyodik sağlık muayenelerinin gerçekleştirilmesi
- İş değişikliği sonrası sağlık değerlendirmesi
- İşe dönüş sağlık muayeneleri
- Çalışanın işe uygunluk değerlendirmesi
- Mesleki ve tıbbi öz geçmişin incelenmesi
- İşyeri risklerine uygun tetkiklerin planlanması
- Laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarının değerlendirilmesi
- Meslek hastalığı risklerinin belirlenmesi
- Erken tanı ve koruyucu sağlık çalışmalarının planlanması
- Fiziksel ve kimyasal maruziyetlerin sağlık yönünden değerlendirilmesi
- Biyolojik risklerin sağlık açısından incelenmesi
- Ergonomik ve psikososyal sağlık risklerinin değerlendirilmesi
- Özel politika gerektiren çalışanların takibi
- Kronik hastalığı bulunan çalışanların iş yönünden değerlendirilmesi
- İş kazası sonrası sağlık değerlendirmesi
- İş sağlığı ve meslek hastalıkları eğitimleri
- Bulaşıcı hastalıklardan korunma çalışmaları
- İlk yardım ve acil sağlık organizasyonuna destek
- Çalışma ortamı gözetimine sağlık yönünden katkı
- Risk değerlendirmesi çalışmalarına işyeri hekimi katılımı
- Yıllık çalışma planının hazırlanmasına destek
- Çalışan sağlık kayıtlarının düzenlenmesi
- Sağlık verilerinin gizliliğinin korunması
- İş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeliyle koordinasyon
- İşverene koruyucu sağlık uygulamaları konusunda rehberlik
