Acil Durum Eylem Planları
Acil durum; işyerinin tamamında veya belirli bir bölümünde meydana gelebilecek ya da işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal madde yayılımı, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi olayları kapsar. Bu tür olaylar ortaya çıkmadan önce gerekli hazırlıkların yapılması; olay sırasında ise zamanında, hızlı ve etkili şekilde müdahale edilmesi gerekir.
Acil durum eylem planı; işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda gerçekleştirilecek iş ve işlemlerin, çalışanların görevlerinin, müdahale yöntemlerinin, tahliye düzenlemelerinin ve iletişim süreçlerinin önceden belirlendiği planlı bir çalışmadır. Planın temel amacı, acil durumların ortaya çıkmasını mümkün olduğunca önlemek, meydana gelen olayın yayılmasını sınırlandırmak, çalışanların güvenli şekilde tahliye edilmesini sağlamak ve işyerinin normal çalışma düzenine en kısa sürede dönebilmesine destek olmaktır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren; çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirmek, çalışanları ve çalışma çevresini etkileyebilecek olayları belirlemek ve bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri almakla yükümlüdür. Kanun kapsamındaki işyerleri için acil durum planı hazırlanması gerekmektedir.
Tardu OSGB tarafından sunulan acil durum eylem planı hizmeti, işyerinin faaliyet alanının ve mevcut risklerinin incelenmesiyle başlar. Risk değerlendirmesi sonuçları, işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, bina özellikleri, kullanılan makine ve ekipmanlar, kimyasal maddeler, üretim süreçleri ve çevredeki işletmelerden kaynaklanabilecek tehlikeler birlikte değerlendirilir. Böylece yalnızca genel ifadelerden oluşan standart bir doküman yerine işyerindeki gerçek koşullara uygun bir acil durum planı hazırlanır.
Planlama sırasında yangın, patlama, deprem, sel, kimyasal dökülme veya yayılım, elektrik kazası, sabotaj, gıda zehirlenmesi, salgın hastalık ve ciddi yaralanmalar gibi işletme açısından muhtemel acil durumlar belirlenir. Her acil durum için olayın meydana gelmesini önlemeye yönelik tedbirler, olayın etkisini sınırlandıracak uygulamalar, haberleşme yöntemi, müdahale adımları ve güvenli tahliye prosedürleri oluşturulur.
Acil durum yönetiminin etkili olabilmesi için çalışanların görev ve sorumluluklarının önceden belirlenmesi gerekir. Bu kapsamda söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri oluşturulur. Ekiplerde görev alacak çalışanların sayısı; işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Görevlendirilen çalışanların görevlerini bilmesi, uygun eğitimleri alması ve gerekli ekipmanlara kolayca ulaşabilmesi sağlanmalıdır.
Tahliye planında kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri, yangın söndürme ekipmanları, ilk yardım malzemeleri, alarm sistemleri, elektrik ve gaz kesim noktaları ile özel risk taşıyan bölümler gösterilir. Hazırlanan tahliye planları, çalışanların kolaylıkla görebileceği alanlara asılarak işyerinde bulunan çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin acil durumda izlemeleri gereken güzergâhları önceden öğrenmeleri sağlanır.
Acil durum planının yalnızca hazırlanması yeterli değildir. Planın uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla maden işyerlerine ilişkin özel hükümler saklı kalmak üzere diğer işyerlerinde en geç yılda bir tatbikat yapılmalıdır. Tatbikat sonrasında karşılaşılan aksaklıklar, müdahale süreleri ve geliştirilmesi gereken noktalar raporlanmalı; elde edilen sonuçlara göre acil durum planı gözden geçirilmelidir.
Tardu OSGB acil durum eylem planı hizmetiyle işletmelerin mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmelerine, çalışanların acil durumlara hazırlıklı olmasına ve kriz anında görev dağılımının kontrollü şekilde yürütülmesine destek olur. Amaç, olay gerçekleştikten sonra belirsizlik içinde hareket etmek yerine tüm çalışanların önceden belirlenmiş, anlaşılır ve uygulanabilir bir plan doğrultusunda hareket etmesini sağlamaktır.
Acil Durum Eylem Planı Nedir?
Acil durum eylem planı; işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda uygulanacak müdahale, haberleşme, ilk yardım ve tahliye süreçlerini belirleyen yazılı bir dokümandır. Planda muhtemel acil durumlar, alınacak önleyici tedbirler, ekiplerin görevleri, güvenli kaçış yolları, toplanma alanları ve dış kurumlarla iletişim yöntemleri açıklanır. Planlama sayesinde çalışanların acil durum sırasında ne yapacaklarını, hangi güzergâhı kullanacaklarını, kime bilgi vereceklerini ve nerede toplanacaklarını önceden bilmeleri sağlanır. Böylece panik ve koordinasyon eksikliğinden kaynaklanabilecek ilave risklerin azaltılması amaçlanır.
Hangi İşyerlerinde Acil Durum Planı Hazırlanmalıdır?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren işyerleri için acil durum planı hazırlanması gerekir. İşyerinin ofis, mağaza, üretim tesisi, atölye, şantiye, sağlık kuruluşu, laboratuvar veya eğitim kurumu olması plan hazırlama gerekliliğini tek başına ortadan kaldırmaz. Planın kapsamı; işyerinin tehlike sınıfına, çalışan sayısına, faaliyet konusuna, bina özelliklerine ve işyerinde bulunan özel risklere göre belirlenir. Küçük bir ofis ile kimyasal maddelerin kullanıldığı bir üretim tesisinin acil durum senaryoları ve müdahale düzenlemeleri aynı olmayacağı için her işletmeye özel çalışma yapılmalıdır.
Acil Durumlar Nasıl Belirlenir?
Muhtemel acil durumlar belirlenirken öncelikle işyerinin risk değerlendirmesi sonuçları incelenir. Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, üretim yöntemleri, makineler, elektrik ve doğal gaz tesisatları, yangın yükü, çalışanların görevleri ve çevredeki işletmelerden kaynaklanabilecek etkiler değerlendirmeye alınır. İşyerinde daha önce meydana gelen kazalar, yangınlar, ramak kala olaylar ve diğer olağan dışı durumlar da planlama sürecinde dikkate alınır. Amaç yalnızca geçmişte yaşanan olaylara değil, gerçekleşme ihtimali bulunan yeni senaryolara da hazırlıklı olmaktır.
Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?
Acil durum planının hazırlanması genel olarak şu aşamalardan oluşur: İşyerindeki muhtemel acil durumların belirlenmesi Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin planlanması Acil durum ekiplerinde görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi Müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması Planın ve tahliye krokilerinin dokümante edilmesi Acil durum tatbikatlarının gerçekleştirilmesi Planın gözden geçirilmesi ve gerektiğinde yenilenmesi Hazırlık süreci işveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işletmenin ilgili birimlerinin katılımıyla yürütülmelidir.
Hangi Acil Durumlar Plan Kapsamına Alınır?
İşyerinin faaliyet alanına göre değerlendirme kapsamına alınabilecek başlıca acil durumlar şunlardır: Yangın ve duman yayılımı Parlama ve patlama Tehlikeli kimyasal madde dökülmesi veya yayılımı Elektrik çarpması ve elektrik kaynaklı kazalar Deprem, sel, fırtına ve diğer doğal afetler Ciddi iş kazaları ve yaralanmalar Gıda zehirlenmesi Salgın hastalık Sabotaj ve güvenlik tehditleri Radyoaktif veya biyolojik madde yayılımı Her işletmede bu durumların tamamı aynı risk seviyesinde bulunmaz. Plan, işyerinde gerçekleşmesi muhtemel olaylar ve bunların etkileri dikkate alınarak hazırlanmalıdır.
Önleyici ve Sınırlandırıcı Tedbirler Nelerdir?
Önleyici tedbirler, bir acil durumun meydana gelme ihtimalini azaltmayı amaçlar. Yangın söndürme cihazlarının ve alarm sistemlerinin çalışır durumda tutulması, kimyasal maddelerin güvenli depolanması, elektrik tesisatlarının kontrol edilmesi ve acil çıkış yollarının açık tutulması bu çalışmalara örnek verilebilir. Sınırlandırıcı tedbirler ise meydana gelen olayın yayılmasını ve daha fazla kişiyi etkilemesini önlemeye yöneliktir. Yangın kapıları, bölümlendirme uygulamaları, gaz ve elektrik akışını kesme düzenekleri, uygun havalandırma sistemleri ve kimyasal dökülme kitleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Acil Durum Ekipleri Kimlerden Oluşur?
İşyerinde acil durumlara müdahale etmek üzere çalışanlar arasından söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri oluşturulur. Ekiplerde görevlendirilecek kişi sayısı işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre belirlenir. Söndürme ekibi yangına ilk müdahaleyi gerçekleştirir. Kurtarma ekibi çalışanların güvenli şekilde tahliye edilmesine ve gerekli kurtarma çalışmalarına destek olur. Koruma ekibi ekipler arasındaki koordinasyonu, sayım işlemlerini ve panik oluşmasının önlenmesini sağlar. İlk yardım ekibi ise profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar yetkisi kapsamında ilk müdahaleyi gerçekleştirir.
Tahliye Planı Neleri İçermelidir?
Tahliye planında işyerinin kat ve bölüm yerleşimleri açıkça gösterilmelidir. Planda bulunması gereken başlıca bilgiler şunlardır: Acil çıkış kapıları Kaçış ve tahliye yolları Güvenli toplanma alanları Yangın söndürme ekipmanlarının yerleri İlk yardım malzemelerinin bulunduğu noktalar Alarm ve uyarı sistemleri Elektrik ve gaz kesim noktaları Tehlikeli kimyasal, parlama veya patlama riski bulunan alanlar Acil durum ekiplerinin ve ilgili kurumların iletişim bilgileri Tahliye planları bina giriş ve çıkışlarıyla katlarda, çalışanların kolaylıkla görebileceği uygun alanlara asılmalıdır.
Acil Durum Tatbikatı Neden Yapılır?
Tatbikatlar, yazılı planın gerçek bir olay sırasında uygulanabilir olup olmadığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilir. Alarmın duyulması, çalışanların tahliye yollarını kullanması, ekiplerin görevlerini yerine getirmesi, toplanma alanında sayım yapılması ve dış müdahale ekipleriyle kurulacak iletişim tatbikat sırasında test edilir. Maden işyerlerine ilişkin özel hükümler saklı olmak üzere diğer işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir gerçekleştirilmelidir. Tatbikat sonrasında tarih, tespit edilen eksiklikler ve yapılacak düzenlemeleri içeren bir rapor hazırlanmalı; gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetler planlanmalıdır.
Acil Durum Planı Ne Zaman Yenilenir?
İşyerinde veya yakın çevresinde mevcut acil durumları etkileyebilecek ya da yeni acil durumların ortaya çıkmasına yol açabilecek değişiklikler meydana geldiğinde plan kısmen veya tamamen yenilenmelidir. Değişikliklerden bağımsız olarak acil durum planları: Çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yılda bir Tehlikeli işyerlerinde en geç 4 yılda bir Az tehlikeli işyerlerinde en geç 6 yılda bir yenilenir. İşyerinin taşınması, bina yerleşiminin değişmesi, yeni makine veya kimyasal kullanılması, üretim prosesinin yenilenmesi ya da yeni bir riskin ortaya çıkması durumunda bu sürelerin dolması beklenmemelidir.
Acil Durum Planında Hangi Bilgiler Bulunur?
Hazırlanan planda işyerinin unvanı, adresi, işveren bilgileri, planı hazırlayan kişiler, hazırlanma ve geçerlilik tarihleri, belirlenen acil durumlar, önleyici tedbirler, müdahale yöntemleri, toplanma yeri ve en yakın sağlık kuruluşu bilgileri bulunmalıdır. Bunlara ek olarak tahliye krokileri, ekipman konumları, görevlendirilen çalışanlar, iletişim numaraları, elektrik ve gaz kesim noktaları ile özel risk taşıyan alanlar gösterilmelidir. Plan, acil durum ekiplerinin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde muhafaza edilmelidir.
Acil Durum Eylem Planı Hizmet Kapsamımız
- İşyerine özel acil durum senaryolarının belirlenmesi
- Risk değerlendirmesi sonuçlarının incelenmesi
- Yangın ve patlama risklerinin değerlendirilmesi
- Kimyasal dökülme ve yayılım senaryolarının hazırlanması
- Deprem ve doğal afet müdahale planlaması
- Acil durum önleyici tedbirlerinin belirlenmesi
- Olayın etkisini sınırlandırıcı önlemlerin planlanması
- Söndürme ekibinin oluşturulması
- Kurtarma ekibinin oluşturulması
- Koruma ekibinin oluşturulması
- İlk yardım ekibinin belirlenmesi
- Acil durum ekipleri görev dağılımının hazırlanması
- Müdahale prosedürlerinin oluşturulması
- Kaçış yolları ve acil çıkışların belirlenmesi
- Güvenli toplanma alanlarının planlanması
- İşyeri tahliye krokilerinin hazırlanması
- Alarm ve acil durum haberleşme düzeninin belirlenmesi
- Acil durum irtibat bilgilerinin düzenlenmesi
- Acil durum tatbikatlarının planlanması
- Tatbikat raporu ve iyileştirme çalışmalarının hazırlanması
- Çalışanların acil durumlar konusunda bilgilendirilmesi
- Planın periyodik olarak gözden geçirilmesi
- İşyeri değişiklikleri sonrasında planın güncellenmesi
- Mevzuata uygun dokümantasyon desteği
