Çalışma Ortamı Gözetimi
Çalışma ortamı gözetimi; işyerindeki faaliyetlerin, çalışma alanlarının, makinelerin, iş ekipmanlarının, kullanılan maddelerin ve çalışma yöntemlerinin çalışan sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkilerinin düzenli olarak incelenmesidir. Bu süreçte çalışanların maruz kalabileceği fiziksel, kimyasal, biyolojik, mekanik, ergonomik ve psikososyal risk etkenleri değerlendirilir; tespit edilen tehlikelerin ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir seviyelere indirilmesi için alınabilecek önlemler belirlenir.
Çalışma ortamındaki tehlikeler yalnızca üretim makineleri veya hareketli ekipmanlarla sınırlı değildir. Gürültü, toz, titreşim, yetersiz aydınlatma, uygun olmayan sıcaklık ve nem koşulları, kimyasal maddeler, yetersiz havalandırma, düzensiz depolama, elektrik tesisatları, yangın riski, ergonomik olmayan çalışma düzeni ve uygun kullanılmayan kişisel koruyucu donanımlar da çalışma ortamı gözetimi kapsamında ele alınabilir.
İş güvenliği uzmanlarının görevleri arasında çalışma ortamının gözetimini yapmak, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında gerçekleştirilmesi gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve bu uygulamaların yerine getirilip getirilmediğini takip etmek bulunur. İş güvenliği uzmanı ayrıca iş kazası, yangın ve patlamaların önlenmesine yönelik çalışmalara katılır; acil durum planlarının, eğitimlerin ve tatbikatların uygulanmasını izler.
Tardu OSGB tarafından sunulan çalışma ortamı gözetimi hizmeti, işletmenin faaliyet alanının ve çalışma koşullarının incelenmesiyle başlar. İşyerindeki bölümler, üretim veya hizmet süreçleri, kullanılan iş ekipmanları, hammaddeler, kimyasal maddeler, çalışanların gerçekleştirdiği görevler ve mevcut iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları değerlendirilir. İşletmenin tehlike sınıfı, risk değerlendirmesi sonuçları, geçmiş iş kazaları ve ramak kala olayları da gözetim planının oluşturulmasında dikkate alınır.
Saha incelemeleri sırasında makine koruyucuları, acil durdurma sistemleri, elektrik panoları, çalışma platformları, merdivenler, yürüme yolları, yüksekte çalışma alanları, yangın ekipmanları, acil çıkışlar, kimyasal depolama alanları ve kişisel koruyucu donanım uygulamaları kontrol edilir. Çalışanların güvenli çalışma talimatlarına uyumu, işyeri düzeni ve kullanılan çalışma yöntemleri de gözlemlenir.
Tespit edilen uygunsuzluklar yalnızca kayıt altına alınmakla bırakılmaz. Her uygunsuzluğun oluşturabileceği risk değerlendirilerek alınması gereken teknik, idari veya organizasyonel önlemler belirlenir. Düzeltici ve önleyici faaliyetler için sorumlu kişiler ve hedef tamamlanma tarihleri oluşturulabilir. Sonraki saha ziyaretlerinde alınması kararlaştırılan tedbirlerin uygulanma durumu kontrol edilerek iyileştirme süreci takip edilir.
Çalışma ortamı gözetimi kapsamında bazı risklerin yalnızca gözlem yoluyla değerlendirilmesi yeterli olmayabilir. Gürültü, titreşim, toz, aydınlatma, termal konfor, kimyasal maddeler ve diğer fiziksel, kimyasal veya biyolojik etkenler için iş hijyeni ölçüm, test ve analizlerine ihtiyaç duyulabilir. İşveren, risk değerlendirmesinde belirlenen tehlike kaynaklarının varlığını ve çalışanların maruziyet düzeylerini gerekli ölçümlerle tespit ettirmelidir. Bu ölçümlerin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarlara yaptırılması gerekir.
Ölçüm sonuçları, çalışma ortamındaki risklerin ve çalışanların kişisel maruziyetlerinin değerlendirilmesinde kullanılır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda havalandırma sistemlerinin geliştirilmesi, tehlikeli maddenin daha güvenli bir alternatifle değiştirilmesi, gürültünün kaynağında azaltılması, çalışma süresinin yeniden düzenlenmesi veya uygun kişisel koruyucu donanımların belirlenmesi gibi kontrol tedbirleri planlanabilir.
İşyeri hekimi de çalışma ortamı gözetimi sürecinde iş güvenliği uzmanıyla koordineli şekilde görev yapar. Sağlık gözetimi sonuçlarıyla çalışma ortamındaki riskler arasındaki ilişki değerlendirilir; gerektiğinde iş hijyeni ölçümlerinin yapılması önerilir. Ergonomik ve psikososyal riskler ile yemekhane, soyunma alanları, duşlar, tuvaletler ve benzeri işyeri eklentilerinin hijyen şartları da işyeri hekiminin rehberlik faaliyetleri kapsamında incelenebilir.
Çalışma ortamı gözetimi tek seferlik bir denetim değildir. Yeni makine veya ekipmanların kullanılması, üretim yönteminin değişmesi, yeni kimyasal maddelerin sürece dâhil edilmesi, işyerinin genişletilmesi, çalışanların görevlerinin değişmesi veya iş kazası ve ramak kala olay yaşanması durumunda çalışma koşulları yeniden değerlendirilmelidir. İş hijyeni ölçümleri de alınan kontrol tedbirlerinin etkinliğini değerlendirmek veya çalışanların maruziyet koşullarında değişiklik meydana gelmesi gibi durumlarda tekrarlanabilir.
Tardu OSGB, Kadıköy ve İstanbul genelinde sunduğu çalışma ortamı gözetimi hizmetiyle işletmelerin yalnızca mevcut eksikliklerini tespit etmeyi değil, tehlikelerin kazaya veya meslek hastalığına dönüşmeden önce kontrol altına alınmasını hedefler. İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerinin koordineli çalışmasıyla işletmeye özgü, uygulanabilir ve takip edilebilir bir iyileştirme sistemi oluşturulmasına destek verir.
İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin OSGB’den alınması, işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama konusundaki temel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşverenin, görevlendirdiği uzmanlar veya hizmet aldığı OSGB tarafından mevzuata uygun olarak yazılı şekilde bildirilen tedbirlerin uygulanmasını sağlaması gerekir.
Çalışma Ortamı Gözetimi Nedir?
Çalışma ortamı gözetimi; işyerindeki çalışma koşullarının, üretim süreçlerinin, kullanılan ekipmanların ve çevresel etkenlerin çalışan sağlığı ve güvenliği yönünden düzenli olarak incelenmesidir. Gözetim çalışmaları sayesinde tehlikeli koşullar, güvenli olmayan çalışma yöntemleri ve mevzuata aykırı uygulamalar kazaya veya meslek hastalığına neden olmadan önce belirlenebilir. Süreç yalnızca gözle yapılan bir saha kontrolünden oluşmaz. Risk değerlendirmesi, periyodik kontrol kayıtları, ortam ölçümleri, sağlık gözetimi sonuçları, iş kazaları, ramak kala bildirimleri ve çalışanların geri bildirimleri birlikte incelenerek çalışma ortamının genel güvenlik seviyesi değerlendirilir.
Çalışma Ortamı Gözetimini Kim Yapar?
Çalışma ortamının gözetimi, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri kapsamında yürütülür. İş güvenliği uzmanı; saha incelemelerinin gerçekleştirilmesi, gerekli periyodik kontrol ve ölçümlerin planlanması, uygunsuzlukların işverene bildirilmesi ve alınan önlemlerin takip edilmesi süreçlerinde görev alır. İşyeri hekimi ise çalışma ortamındaki risklerin çalışanların sağlık durumları üzerindeki etkilerini değerlendirir. Sağlık gözetimi sonuçları doğrultusunda gerekli ortam veya kişisel maruziyet ölçümlerini önerebilir ve sonuçların çalışan sağlığı yönünden değerlendirilmesine katkı sağlar.
Çalışma Ortamı Gözetimi Nasıl Yapılır?
Çalışma öncesinde işletmenin faaliyet konusu, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, mevcut risk değerlendirmesi ve iş kazası kayıtları incelenir. Ardından işyerindeki bölümler ve yürütülen faaliyetler saha uzmanları tarafından gözlemlenir. Saha incelemesi sırasında tespit edilen uygunsuzluklar kayıt altına alınır. Her uygunsuzluk için riskin niteliği, alınması gereken önlem, sorumlu kişi veya birim ve hedef tamamlanma tarihi belirlenebilir. Sonraki kontrollerde faaliyetlerin tamamlanma durumu izlenerek işverene geri bildirim sağlanır.
Hangi Çalışma Alanları Kontrol Edilir?
Gözetim kapsamı işletmenin faaliyetlerine göre değişmekle birlikte aşağıdaki alanlar incelenebilir: Üretim ve çalışma alanları Makine ve iş ekipmanları Depolar ve malzeme istifleme alanları Kimyasal madde depolama bölümleri Elektrik panoları ve enerji hatları Acil çıkış ve kaçış yolları Yangın söndürme ekipmanları Yükleme ve boşaltma alanları Ofis ve ortak kullanım alanları Yemekhane, soyunma odası, duş ve tuvaletler Merdivenler, platformlar ve yüksekte çalışma alanları Açık saha ve araç trafiği bulunan bölümler Kontrol başlıkları, işletmenin risk değerlendirmesi ve çalışma koşulları doğrultusunda özelleştirilir.
Hangi Risk Etkenleri Değerlendirilir?
Çalışma ortamı gözetiminde işyerinin yapısına göre farklı risk grupları incelenebilir: Fiziksel riskler: Gürültü, titreşim, aydınlatma, sıcaklık, nem, radyasyon ve basınç gibi çevresel etkenler. Kimyasal riskler: Gaz, buhar, duman, toz, solvent, boya, asit ve diğer tehlikeli maddeler. Biyolojik riskler: Bakteri, virüs, mantar, parazit ve biyolojik materyallerle temas. Mekanik riskler: Hareketli makineler, kesici yüzeyler, sıkışma, ezilme, düşme ve çarpma tehlikeleri. Ergonomik riskler: Uygun olmayan çalışma duruşları, tekrarlayan hareketler, ağır yük kaldırma ve iş istasyonu düzeni. Psikososyal riskler: İş yükü, vardiya düzeni, iletişim sorunları, stres ve çalışma organizasyonundan kaynaklanan etkenler.
Çalışma Ortamı Ölçümleri Nelerdir?
İşletmenin faaliyet alanına ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre ihtiyaç duyulabilecek başlıca ölçümler şunlardır: Ortam ve kişisel gürültü ölçümü El-kol ve tüm vücut titreşim ölçümü Toz ve kişisel toz maruziyeti ölçümü Aydınlatma ölçümü Termal konfor ölçümü Kimyasal gaz ve buhar ölçümleri Uçucu organik bileşik ölçümleri Ağır metal ve kimyasal madde analizleri Biyolojik etkenlere yönelik test ve analizler Elektromanyetik alan ölçümü Gerekli parametreler, sahadaki tehlikeler ve çalışanların maruziyet koşulları dikkate alınarak belirlenir. İş hijyeni ölçüm, test ve analizleri Bakanlık tarafından yeterlik veya ön yeterlik belgesi verilen laboratuvarlar tarafından gerçekleştirilmelidir.
Periyodik Kontroller Nasıl Takip Edilir?
İşyerinde kullanılan bazı makine, tesisat ve ekipmanların ilgili mevzuatta belirtilen şartlara uygun şekilde periyodik olarak kontrol edilmesi gerekir. Kaldırma ve iletme ekipmanları, basınçlı kaplar, elektrik tesisatları, topraklama sistemleri ve yangın tesisatları işletmenin faaliyetlerine göre kontrol kapsamına girebilir. İş güvenliği uzmanı, yapılması gereken bakım ve kontrollerin planlanmasına katkı sağlar, raporların mevcut olup olmadığını inceler ve raporlarda belirtilen uygunsuzlukların giderilme durumunu takip eder. Uzmanın yaptığı saha gözlemi, yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gereken teknik periyodik muayenenin yerine geçmez.
Tespit Edilen Uygunsuzluklar Nasıl Raporlanır?
Saha gözetimi sırasında belirlenen uygunsuzluklar; konumu, oluşturduğu tehlike, risk seviyesi ve önerilen kontrol tedbiriyle birlikte kayıt altına alınır. Gerekli durumlarda fotoğraflarla desteklenen saha gözetim raporu hazırlanarak işverene veya işveren vekiline sunulur. Raporda öncelikli müdahale gerektiren yüksek riskli durumlarla daha uzun vadede tamamlanabilecek iyileştirmeler birbirinden ayrılır. Böylece işletme, düzeltici ve önleyici faaliyetlerini risk önceliğine göre planlayabilir.
Çalışma Ortamı Gözetimi Ne Sıklıkla Yapılır?
Çalışma ortamı gözetimi için bütün işyerlerine uygulanabilecek tek bir standart ziyaret sıklığı bulunmaz. Gözetim planı; işyerinin tehlike sınıfına, çalışan sayısına, faaliyet alanına, üretim yoğunluğuna, mevcut risklere ve görevlendirilen iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminin çalışma sürelerine göre oluşturulur. Yeni makine veya kimyasal kullanılması, çalışma alanının değişmesi, yeni bir prosesin devreye alınması, iş kazası yaşanması veya çalışan maruziyetlerinde değişiklik meydana gelmesi durumunda planlanan periyot beklenmeden ek inceleme yapılabilir.
Çalışma Ortamı Gözetiminin İşletmeye Faydaları Nelerdir?
Düzenli çalışma ortamı gözetimi sayesinde tehlikeler olay meydana gelmeden önce belirlenebilir. Makine güvenliği, çalışma düzeni, depolama, yangın önlemleri ve kişisel koruyucu donanım gibi alanlardaki eksikliklerin erken tespit edilmesi, daha ağır sonuçlar ortaya çıkmadan önlem alınmasını sağlar. Gözetim faaliyetleri aynı zamanda iş güvenliği uygulamalarının sürekliliğini destekler. Çalışanların güvenli çalışma kurallarına katılımı artar, saha düzeni iyileşir ve işletmenin iş sağlığı ve güvenliği performansı düzenli olarak izlenebilir hâle gelir.
Çalışma Ortamı Gözetimi Hizmet Kapsamımız
- İşyerinin faaliyet ve çalışma koşullarının incelenmesi
- Düzenli saha gözetimi ve güvenlik kontrolleri
- Fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlikelerin belirlenmesi
- Makine ve iş ekipmanlarının güvenlik yönünden incelenmesi
- Çalışma yöntemleri ve çalışan davranışlarının gözlemlenmesi
- Elektrik panoları ve tesisat güvenliğinin kontrolü
- Yangın ekipmanları ve acil çıkışların incelenmesi
- Kimyasal madde kullanım ve depolama koşullarının kontrolü
- Yüksekte çalışma alanlarının değerlendirilmesi
- Depolama, istifleme ve işyeri düzeninin kontrolü
- Ergonomik risklerin belirlenmesi
- Kişisel koruyucu donanım uygulamalarının incelenmesi
- İş hijyeni ölçüm ihtiyaçlarının belirlenmesi
- Yetkili laboratuvar ölçümlerinin planlanmasına destek
- Periyodik bakım ve kontrol süreçlerinin takibi
- Saha gözetim raporlarının hazırlanması
- Düzeltici ve önleyici faaliyetlerin belirlenmesi
- Sorumlu kişi ve hedef tarihlerin planlanması
- Uygunsuzlukların giderilme durumunun izlenmesi
- İş kazası ve ramak kala olayları sonrasında saha incelemesi
- Yeni ekipman ve proses değişikliklerinin değerlendirilmesi
- İşyeri hekimiyle koordineli çalışma
- Yıllık çalışma ve değerlendirme raporlarına katkı
- İSG kayıt ve dokümantasyon desteği
