İş Güvenliği Eğitimi
İş güvenliği eğitimi; çalışanların görevlerini yerine getirirken karşılaşabilecekleri tehlikeleri tanımalarını, risklere karşı uygulanması gereken önlemleri öğrenmelerini ve güvenli çalışma davranışları geliştirmelerini amaçlayan planlı eğitim faaliyetlerinin bütünüdür. Eğitimin temel hedefi yalnızca çalışanlara teorik bilgi aktarmak değil, işyerindeki gerçek tehlikeler karşısında doğru karar verebilmelerini ve öğrendikleri güvenlik kurallarını günlük çalışma süreçlerinde uygulayabilmelerini sağlamaktır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlamakla yükümlüdür. Eğitimlerin işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanlarının değişmesi ya da yeni teknoloji uygulanması durumunda ve yeni riskler ortaya çıktığında çalışanların ihtiyaçlarına göre planlanması gerekir. İş güvenliği eğitimi verilmesi, alınan teknik ve organizasyonel önlemlerin yerine geçmez; çalışanların bu önlemleri doğru anlayıp uygulamasını destekleyen temel bir güvenlik unsurudur.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, işyerinin yalnızca tehlike sınıfına göre hazırlanmış standart sunumlardan oluşmamalıdır. Eğitim programı oluşturulurken çalışanların görevleri, kullandıkları makineler ve iş ekipmanları, çalışma ortamının özellikleri, işyerinin faaliyet konusu, sektörel riskler, risk değerlendirmesi sonuçları ve acil durum planı dikkate alınmalıdır. Böylece ofis çalışanı, üretim personeli, bakım teknisyeni, depo görevlisi veya saha çalışanı için görevine ve karşılaşabileceği tehlikelere uygun içerikler oluşturulur.
Tardu OSGB tarafından sunulan iş güvenliği eğitimi hizmeti, işletmenin faaliyetleri ve eğitim ihtiyaçlarının analiz edilmesiyle başlar. İşyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, iş organizasyonu, kullanılan ekipmanlar, geçmiş iş kazaları, ramak kala olayları ve mevcut risk değerlendirmesi incelenerek yıllık eğitim planı hazırlanır. Eğitim tarihleri, katılımcı grupları, konu başlıkları, eğitim yöntemleri ve süreleri belirlenerek işverene sunulur.
Eğitim içeriğinde çalışma mevzuatı, çalışanların yasal hak ve sorumlulukları, işyeri düzeni, iş kazaları, meslek hastalıkları, biyolojik ve psikososyal risk etmenleri, ilk yardım, fiziksel ve kimyasal riskler, ergonomi, elle taşıma, yangın, elektrik güvenliği, iş ekipmanlarının kullanımı, kişisel koruyucu donanımlar, sağlık ve güvenlik işaretleri, acil durumlar, tahliye ve güvenlik kültürü gibi temel konular ele alınır. Bunlara ek olarak işyerine ve çalışanın yaptığı işe özgü riskler eğitim programına dâhil edilir.
Çalışan işe başlamadan önce, doğrudan yapacağı işe ve bulunacağı çalışma alanına yönelik en az iki saatlik yüz yüze işe başlama eğitimi almalıdır. Bu eğitimde çalışanın görev tanımı, kullanacağı makine ve ekipmanlar, çalışma alanındaki tehlikeler, güvenli çalışma talimatları, acil durum uygulamaları ve işyerine özel kurallar uygulamalı biçimde anlatılır. İşe başlama eğitimi, temel iş güvenliği eğitiminin yerine geçmez ve temel eğitim süresine dâhil edilemez.
Temel iş güvenliği eğitimi ise çalışanın işe başlamasının ardından işyerindeki riskler dikkate alınarak en kısa sürede planlanmalı ve çalışanın işe başladığı tarihten itibaren üç ayı geçmemelidir. İlk temel eğitim az tehlikeli işyerlerinde en az 8, tehlikeli işyerlerinde en az 12 ve çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 ders saati olarak gerçekleştirilir. Bu süreler asgari sürelerdir; işletmenin faaliyetleri ve çalışanların maruz kalabileceği riskler gerektiriyorsa eğitim süresi artırılabilir.
Eğitimlerin belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir. Temel eğitimler çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir, tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir ve az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir defa tekrarlanır. Güncel uygulamada tekrar eğitimleri, tehlike sınıfından bağımsız olarak en az 8 ders saati şeklinde düzenlenir. Bununla birlikte işyerine ve işe özgü risklere ayrılacak asgari eğitim süresi tehlike sınıfına göre farklılaştırılır.
İş güvenliği eğitimleri uygun konu başlıklarında yüz yüze, uzaktan veya karma yöntemle gerçekleştirilebilir. Ancak tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işe ve işyerine özgü riskler ile risk değerlendirmesine dayalı konuların yüz yüze verilmesi gerekir. Uzaktan eğitim tercih edildiğinde katılımın, eğitim süresinin, tamamlanma oranının ve ölçme-değerlendirme sonuçlarının izlenebilir ve raporlanabilir olması önem taşır. Yalnızca video gönderilmesi veya pasif içerik izletilmesi yeterli bir eğitim yöntemi olarak değerlendirilmez.
Eğitimin sonunda çalışanların bilgi düzeyini belirlemek amacıyla ölçme ve değerlendirme yapılır. Güncel rehbere göre 100 üzerinden en az 60 puan alan çalışan başarılı kabul edilir. Başarılı olan çalışanlar için eğitim konusu, süresi, yöntemi, eğitim tarihi, eğiticiler ve katılımcı bilgilerini içeren temel eğitim belgesi düzenlenir. Yüz yüze eğitimlerin katılım tutanaklarıyla, uzaktan eğitimlerin ise dijital izleme kayıtlarıyla belgelendirilmesi ve eğitim kayıtlarının çalışanların özlük dosyalarında saklanması gerekir.
Tardu OSGB, Kadıköy ve İstanbul genelindeki işletmelere sunduğu iş güvenliği eğitimi hizmetlerinde mevzuata uygunluğun yanında eğitimin sahada karşılık bulmasına önem verir. Gerçek çalışma koşullarına dayalı örnekler, görsel içerikler, vaka analizleri ve uygulamalı anlatımlarla çalışanların tehlikeleri daha kolay fark etmesi ve güvenli çalışma alışkanlıkları geliştirmesi hedeflenir.
İş Güvenliği Eğitimi Nedir?
İş güvenliği eğitimi, çalışanların işyerinde karşılaşabilecekleri sağlık ve güvenlik risklerini tanımalarını ve bu risklerden korunmak için uygulanması gereken yöntemleri öğrenmelerini sağlayan zorunlu bir eğitim sürecidir. Eğitim kapsamında çalışanlara yalnızca genel mevzuat bilgisi verilmez; gerçekleştirdikleri işler, kullandıkları ekipmanlar ve bulundukları çalışma alanlarıyla ilgili tehlikeler de açıklanır. Etkili bir eğitim programı, çalışanlarda kalıcı bilgi ve davranış değişikliği oluşturmayı amaçlar. Çalışanın tehlikeyi fark etmesi, güvensiz bir durumda işi durdurması, kişisel koruyucu donanımları doğru kullanması ve acil durumda nasıl hareket edeceğini bilmesi eğitimin temel kazanımları arasındadır.
İşe Başlama Eğitimi ile Temel Eğitim Arasındaki Fark Nedir?
İşe başlama eğitimi, çalışan fiilen göreve başlamadan önce verilir ve doğrudan yapacağı iş ile çalışma alanına özgü tehlikelere odaklanır. En az iki saat süreli, yüz yüze ve uygulamalı olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Çalışanın kullanacağı ekipmanlar, güvenli çalışma talimatları, işyeri kuralları, acil çıkışlar ve toplanma alanları bu eğitimde anlatılır. Temel eğitim ise daha kapsamlıdır ve genel, sağlık, teknik ve işyerine özgü konu başlıklarından oluşur. İşe başlama eğitimi temel eğitimin yerine geçmez; temel eğitim süresinden de sayılamaz. Temel eğitim çalışanın işe başlamasından sonra en kısa sürede ve en geç üç ay içinde tamamlanmalıdır.
İş Güvenliği Eğitiminin Süresi Ne Kadardır?
İlk defa verilen temel eğitim süreleri işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir: Az tehlikeli işyerlerinde en az 8 ders saati Tehlikeli işyerlerinde en az 12 ders saati Çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 ders saati Bir ders saati en az 45 dakikalık eğitim ile onu takip eden 15 dakikalık dinlenme süresinden oluşur. Eğitim süreleri azaltılamaz ancak işyerinin faaliyetleri, çalışanların görevleri ve mevcut riskler doğrultusunda artırılabilir.
İş Güvenliği Eğitimleri Ne Zaman Tekrarlanır?
Temel iş güvenliği eğitimleri: Çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir defa Tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir defa Az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir defa tekrarlanır. Tekrar eğitimleri güncel düzenlemeye göre bütün tehlike sınıflarında en az 8 ders saati olarak planlanır. Ancak işyerine özgü risk konularına ayrılacak süre, tehlike sınıfına göre farklılık göstermeye devam eder.
Eğitimlerde Hangi Konular Anlatılır?
İş güvenliği eğitimlerinde çalışma mevzuatı, çalışanların hak ve sorumlulukları, işyeri temizliği, iş kazaları, meslek hastalıkları, ilk yardım, biyolojik ve psikososyal riskler, fiziksel ve kimyasal etkenler, ergonomi, yangın güvenliği, elektrik tehlikeleri, iş ekipmanları, kişisel koruyucu donanımlar, sağlık ve güvenlik işaretleri ile acil durum uygulamaları ele alınır. Programın en önemli bölümlerinden biri işe ve işyerine özgü risklerdir. Bu bölümde çalışanların fiilen gerçekleştirdiği işler, kullanılan makineler, kimyasallar, çalışma yöntemleri, risk değerlendirmesi sonuçları ve acil durum planında belirlenen hususlar dikkate alınır.
Eğitimler Yüz Yüze mi, Uzaktan mı Verilir?
Genel, sağlık ve teknik konular yüz yüze, uzaktan veya iki yöntemin birlikte kullanılmasıyla verilebilir. Az tehlikeli işyerlerinde faaliyetin genel risklerine ilişkin bölüm de uzaktan veya yüz yüze düzenlenebilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işe ve işyerine özgü riskler ile risk değerlendirmesine dayalı konuların yüz yüze verilmesi zorunludur. İşe başlama eğitimi de çalışanın sahayı ve ekipmanları görmesini gerektirdiğinden yüz yüze ve uygulamalı olarak gerçekleştirilir.
İş Güvenliği Eğitimini Kimler Verebilir?
Temel eğitimler işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürüten iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri tarafından verilebilir. Bunun yanında yönetmelikte belirtilen üniversiteler, kamu kurumlarının eğitim birimleri, meslek kuruluşları ve yetkili eğitim kuruluşları da kapsamlarına uygun eğitim verebilir. İşe başlama eğitimi ise işveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya işveren tarafından görevlendirilen, yapılan iş hakkında bilgi ve deneyim sahibi çalışanlar tarafından gerçekleştirilebilir.
İlave Eğitim Hangi Durumlarda Verilir?
Çalışma yerinin veya çalışanın yaptığı işin değişmesi, yeni iş ekipmanı kullanılması, yeni teknoloji uygulanması veya yeni bir riskin ortaya çıkması durumunda periyodik eğitim süresinin dolması beklenmeden ilave eğitim verilmelidir. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönüşünde, olayın nedenleri ve benzer olaylardan korunma yöntemleri hakkında ilave eğitim verilir. Herhangi bir nedenle altı aydan uzun süre işten uzak kalan çalışanlar ise görevlerine başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi alır.
Eğitim Sonunda Sınav ve Belgelendirme Yapılır mı?
Temel eğitimin ardından çalışanların bilgi düzeyini ölçmek amacıyla değerlendirme yapılır. En az 60 puan alan çalışanlar başarılı sayılır. Başarısız olan çalışanlara en fazla iki ek sınav hakkı tanınır; başarı sağlanamaması durumunda temel eğitimin yeniden alınması gerekir. Eğitimi başarıyla tamamlayan çalışan için temel eğitim belgesi düzenlenir. Belge ve eğitim kayıtlarında eğitimin tarihi, süresi, yöntemi, konu başlıkları, eğiticiler ve katılımcılarla ilgili bilgiler bulunur. Belgeler fiziksel veya elektronik ortamda arşivlenebilir ve çalışanın özlük dosyasında saklanır.
Eğitim Süresi Çalışma Süresinden Sayılır mı?
İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimde geçirilen süre çalışma süresinden sayılır ve eğitim nedeniyle çalışanın ücret veya diğer haklarında kayıp oluşturulamaz.
İş Güvenliği Eğitimi Hizmet Kapsamımız
- İşyerinin eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi
- Yıllık iş sağlığı ve güvenliği eğitim planının hazırlanması
- İşe başlama eğitimlerinin planlanması
- Temel iş güvenliği eğitimlerinin verilmesi
- Periyodik tekrar eğitimlerinin düzenlenmesi
- İş değişikliği sonrasında ilave eğitim verilmesi
- Yeni ekipman ve teknoloji eğitimlerinin planlanması
- İş kazası sonrasında ilave eğitim verilmesi
- Bilgi yenileme eğitimlerinin düzenlenmesi
- Çalışma mevzuatı ve çalışan sorumlulukları
- İş kazaları ve meslek hastalıklarından korunma
- Fiziksel, kimyasal ve biyolojik riskler
- Ergonomi ve elle kaldırma-taşıma eğitimi
- Yangın, acil durum ve tahliye eğitimi
- Elektrik tehlikeleri ve korunma yöntemleri
- İş ekipmanlarının güvenli kullanımı
- Kişisel koruyucu donanım kullanımı
- Sağlık ve güvenlik işaretleri
- İşyerine ve yapılan işe özgü risk eğitimleri
- Yüz yüze ve uzaktan eğitim organizasyonu
- Eğitim katılım kayıtlarının hazırlanması
- Sınav ve ölçme-değerlendirme uygulaması
- Temel eğitim belgelerinin düzenlenmesi
- Eğitim kayıtlarının dokümantasyonu ve arşivlenmesi
