Mesleki Yeterlilik
Mesleki yeterlilik; bir çalışanın belirli bir mesleği güvenli, doğru ve mesleğin gerektirdiği standartlara uygun şekilde yerine getirebilmesi için sahip olması gereken bilgi, beceri ve yetkinliklerin bütünüdür. Çalışanın işi uzun süredir yapıyor olması tek başına mesleki yeterliliğini belgelendirdiği anlamına gelmez. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamında çalışanların yaptıkları işe uygun mesleki eğitim veya yeterlilik belgelerine sahip olması gerekir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişiler çalıştırılamaz. Burada yalnızca işyerinin genel tehlike sınıfı değil, çalışanın fiilen yaptığı işin ilgili mevzuat kapsamında mesleki eğitim gerektirip gerektirmediği değerlendirilmelidir.
Mesleki eğitim belgesi ile MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi farklı mevzuat düzenlemelerine dayanır. Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde bulunan işlerde, çalışanın yaptığı işe uygun geçerli belgelerden birine sahip olması gerekir. MYK belge zorunluluğu ise ulusal meslek standardı yayımlanan ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğlerde belirtilen meslekler için uygulanır.
MYK belge zorunluluğu kapsamındaki bir meslekte çalışan kişi için ilgili MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında aynı alan veya dalda düzenlenmiş ustalık belgesi ya da ilgili mesleki ve teknik eğitim alanından alınmış diploma geçerli olabilir. Ancak diploma veya ustalık belgesinin yalnızca mevcut olması yeterli değildir; belgede belirtilen bölüm, alan veya dal ile çalışanın fiilen yaptığı mesleğin uyumlu olması gerekir.
MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi, kişinin ilgili ulusal yeterlilikte tanımlanan bilgi, beceri ve yetkinliklere sahip olduğunu gösterir. Belgelendirme süreci MYK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca yürütülür. Adaylar, ilgili ulusal yeterlilikte belirtilen teorik ve performansa dayalı sınavlara katılır; başarılı olmaları hâlinde MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi almaya hak kazanır.
MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi bir eğitim katılım belgesi değildir. Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları adayın belirlenen yeterlilik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığını sınavlarla değerlendirir. Çalışanın sınav öncesinde ihtiyaç duyduğu hazırlık eğitimi ile sınav ve belgelendirme işlemleri birbirinden ayrı süreçlerdir.
Tardu OSGB tarafından sunulan mesleki yeterlilik danışmanlığında işletmenin faaliyet alanı, çalışanların görev tanımları, SGK meslek kodları, fiilen gerçekleştirilen işler ve mevcut belgeler incelenir. Hangi çalışanların mesleki eğitim belgesine, hangi çalışanların MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi’ne ihtiyaç duyduğu belirlenir. Mevcut diploma, ustalık belgesi, kurs bitirme belgesi ve MYK belgelerinin yapılan işle uyumu kontrol edilerek eksik veya uygun olmayan belgeler raporlanır.
Çalışanın yaptığı iş MYK belge zorunluluğu kapsamındaysa ilgili ulusal yeterlilik ve seviye belirlenir. Örneğin aynı sektörde görev yapan çalışanların sorumlulukları ve gerçekleştirdikleri işlemler farklı seviyelerde yeterlilik gerektirebilir. Belge seçimi yalnızca çalışanın unvanına göre değil, fiilen yaptığı görevlerin ulusal yeterlilikteki öğrenme çıktıları ve başarım ölçütleriyle karşılaştırılması sonucunda yapılmalıdır.
MYK sınavları yalnızca Kurum tarafından ilgili yeterlilikte yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından gerçekleştirilebilir. Kuruluşun genel olarak MYK yetkisi bulunması yeterli değildir; adayın başvuracağı meslek ve yeterlilik seviyesinin kuruluşun güncel yetki kapsamında bulunması gerekir. Yetkili kuruluşlar ve kapsamları MYK portalı üzerinden kontrol edilebilir.
Sınavların içeriği ilgili ulusal yeterliliğe göre değişir. Teorik sınavlarda mesleki bilgi, iş sağlığı ve güvenliği kuralları, kalite gereklilikleri ve çalışma süreçleri değerlendirilebilir. Performans sınavlarında ise adayın işi uygulamalı olarak gerçekleştirmesi, ekipmanları doğru kullanması, güvenlik kurallarına uyması ve kritik işlem basamaklarını başarıyla tamamlaması beklenir.
MYK belgelerinin geçerlilik süresi ve yenileme şartları her meslek için ilgili ulusal yeterlilikte ayrıca tanımlanır. Bu nedenle bütün MYK belgelerinin aynı süre boyunca geçerli olduğu varsayılmamalıdır. İşverenin belge bitiş tarihlerini takip etmesi, gözetim gerekliliklerini yerine getirmesi ve gerekli yenileme işlemlerini belge geçerliliği sona ermeden planlaması önemlidir.
Tardu OSGB, Mesleki Yeterlilik Kurumu adına sınav yapmaz ve MYK belgesi düzenlemez. Hizmet kapsamında çalışanların belge ihtiyaçları belirlenir, uygun ulusal yeterlilik ve yetkili belgelendirme kuruluşu araştırılır, toplu sınav organizasyonuna destek olunur ve belge geçerlilik tarihleri takip edilebilir. Böylece işletmenin çalışanlarını görevleriyle uyumlu belgelerle çalıştırması ve mesleki yeterlilik kayıtlarını düzenli şekilde yönetmesi amaçlanır.
Mesleki Yeterlilik Nedir?
Mesleki yeterlilik, bir kişinin belirli bir mesleği yerine getirebilmek için gerekli bilgi, uygulama becerisi ve mesleki yetkinliğe sahip olmasıdır. MYK sistemi kapsamında bu yeterlilikler, ilgili sektör temsilcilerinin katkısıyla hazırlanan ulusal meslek standartları ve ulusal yeterlilikler üzerinden değerlendirilir. Belge, kişinin yalnızca bir eğitime katıldığını değil, ilgili yeterlilikte belirlenen ölçütleri sınav sonucunda karşıladığını gösterir.
Mesleki Eğitim Belgesi ile MYK Belgesi Aynı mıdır?
Mesleki eğitim belgesi ile MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi aynı belge değildir. Mesleki eğitim belgesi, ilgili yönetmelikte belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından verilen ve kişinin yaptığı işe yönelik mesleki eğitim aldığını gösteren belgelerden biridir. MYK belgesi ise yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşunun gerçekleştirdiği teorik ve uygulamalı sınavlar sonucunda düzenlenir. Çalışanın hangi belgeye ihtiyaç duyduğu yaptığı işe ve ilgili mevzuat kapsamına göre belirlenmelidir.
MYK Belgesi Hangi Mesleklerde Zorunludur?
MYK belgesi bütün meslekler için zorunlu değildir. Zorunluluk, tehlikeli ve çok tehlikeli işler arasında bulunan, ulusal meslek standardı yayımlanan ve Bakanlık tarafından çıkarılan tebliğlerde belirtilen meslekler için uygulanır. Zorunluluk kapsamındaki meslekler zaman içerisinde yeni tebliğlerle değişebileceği için çalışanların görevleri güncel MYK listeleri üzerinden kontrol edilmelidir.
Diploma veya Ustalık Belgesi Olanlar MYK Belgesinden Muaf mıdır?
İlgili meslek, alan ve dal ile uyumlu ustalık belgesi veya mesleki ve teknik eğitim diploması bulunan kişiler için ayrıca MYK belgesi aranmayabilir. Ancak her diploma bütün meslekler için genel bir muafiyet sağlamaz. Belgenin adı, bölümü, alanı ve dalı çalışanın fiilen gerçekleştirdiği işle karşılaştırılmalı; gerektiğinde MYK tarafından yayımlanan muafiyet tabloları incelenmelidir.
MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi Nasıl Alınır?
Aday öncelikle belge almak istediği meslek ve seviyeyi belirlemeli, ardından o ulusal yeterlilikte MYK tarafından yetkilendirilmiş bir belgelendirme kuruluşuna başvurmalıdır. Başvurusu kabul edilen aday teorik ve performans sınavlarına katılır. İlgili ulusal yeterlilikte tanımlanan başarı şartlarını karşılayan kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir.
MYK Sınavları Nerede Yapılır?
Sınavlar, yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşunun onaylı sınav alanlarında veya gerekli koşulların sağlandığı işletme sahalarında gerçekleştirilebilir. Toplu çalışan başvurularında sınavların işyerinde yapılması mümkün olabilir; ancak sınav alanı, ekipmanlar, kamera kaydı ve ölçme-değerlendirme koşulları ilgili ulusal yeterlilik ile MYK kurallarına uygun olmalıdır.
Belge Geçerlilik Süresi Nasıl Takip Edilir?
Belge geçerlilik süresi ilgili ulusal yeterliliğe göre değişir. Bazı yeterliliklerde belge sahibinin belirli aralıklarla gözetilmesi veya meslekte çalıştığını kanıtlaması gerekebilir. Geçerlilik süresi sona ermeden önce yenileme şartları kontrol edilmeli ve gerekli başvuru yapılmalıdır. Süresi dolmuş belgenin yenilenmeden kullanılması, çalışanın belge şartını karşılamadığı anlamına gelebilir.
İşverenin Sorumluluğu Nedir?
İşveren, mesleki eğitim zorunluluğu bulunan işlerde çalışanların yaptıkları işe uygun belgelerini kontrol etmeli ve belgesiz çalışanları ilgili görevlerde çalıştırmamalıdır. Çalışanın yalnızca bir belgeye sahip olması yeterli görülmemeli; belgenin yaptığı iş, meslek seviyesi ve görev kapsamıyla uyumlu olup olmadığı değerlendirilmelidir. MYK belge zorunluluğuna aykırı şekilde belgesiz çalışan istihdam edilmesi hâlinde her çalışan için idari yaptırım uygulanabilir.
Mesleki Yeterlilik Hizmet Kapsamımız
- Çalışanların görev tanımlarının incelenmesi
- Fiilen yapılan işlerin belirlenmesi
- Mesleki eğitim zorunluluğunun değerlendirilmesi
- MYK belge zorunluluğu kontrolü
- Mevcut çalışan belgelerinin incelenmesi
- Diploma ve ustalık belgelerinin uygunluk kontrolü
- MYK muafiyet durumlarının değerlendirilmesi
- Uygun ulusal yeterliliğin belirlenmesi
- Meslek ve yeterlilik seviyesinin eşleştirilmesi
- Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu araştırması
- Çalışan başvuru listelerinin hazırlanması
- Toplu sınav organizasyonuna destek
- Teorik ve performans sınavlarının takibi
- Belge sonuçlarının kontrol edilmesi
- MYK belge doğrulama işlemleri
- Belge geçerlilik sürelerinin kaydedilmesi
- Gözetim tarihlerinin takip edilmesi
- Belge yenileme süreçlerinin planlanması
- Yeni işe başlayan çalışanların belge kontrolü
- Görev değişikliklerinde yeterlilik değerlendirmesi
- Alt işveren çalışanlarının belge kontrolü
- Eksik belgeler için aksiyon planı hazırlanması
- Mesleki yeterlilik kayıtlarının arşivlenmesi
- İşverene mevzuat uyum danışmanlığı sunulması
