İşe Giriş Sağlık Testleri Laboratuvarı
Tam teşekküllü laboratuvar hizmeti; işe yeni başlayacak veya periyodik sağlık kontrolünden geçecek çalışanların ihtiyaç duyduğu laboratuvar tetkiklerinin, fonksiyon testlerinin, görüntüleme işlemlerinin ve işyeri hekimi değerlendirmesinin koordineli biçimde yürütülmesini kapsayan bütüncül bir çalışan sağlığı hizmetidir. Amaç her çalışana standart bir test paketi uygulamak değil, kişinin yapacağı iş ve maruz kalacağı mesleki risklere göre gerekli sağlık kontrollerini doğru biçimde planlamaktır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çalışanların işe girişte, iş değişikliğinde, gerekli durumlarda işe dönüşte ve çalışma süresi boyunca sağlık gözetimine tabi tutulması gerekir. Sağlık gözetimi kapsamında yapılacak muayene ve tetkiklerin içeriği ise çalışanın yapacağı iş, işyerindeki riskler ve işyeri hekiminin mesleki değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir. İşe Giriş/Periyodik Muayene Formunu düzenleme yetkisi işyeri hekimine aittir.
Bu nedenle bir ofis çalışanı ile kaynak operatörüne, uzun yol şoförü ile kimyasal üretim çalışanına veya maden personeli ile çağrı merkezi çalışanına aynı sağlık tarama paketinin uygulanması doğru değildir. Gürültü, toz, kimyasal maruziyet, vardiyalı çalışma, ekranlı araç kullanımı, ağır fiziksel efor, yüksekte çalışma, biyolojik etkenler ve araç kullanımı gibi farklı riskler; yapılacak sağlık değerlendirmesinin kapsamını değiştirebilir.
Tardu OSGB tarafından sunulan tam teşekküllü laboratuvar hizmetinde öncelikle çalışanın görev tanımı ve işyerinin risk değerlendirmesi dikkate alınır. Çalışanın geçmiş mesleki maruziyetleri, mevcut sağlık durumu ve yapacağı iş incelendikten sonra işyeri hekiminin gerekli gördüğü muayene ve tetkikler planlanır. Böylece gereksiz testlerden kaçınılırken gerçekten takip edilmesi gereken sağlık risklerine odaklanılır.
Sağlık gözetiminin kapsamına göre kan ve idrar analizleri, biyokimyasal tetkikler, odyometri, solunum fonksiyon testi, elektrokardiyografi, görme fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda akciğer görüntüleme gibi işlemler planlanabilir. Ancak bu testlerin tamamının her çalışana yapılması gerektiği yönünde genel bir kural bulunmaz. Tetkiklerin gerekliliğine işyeri hekimi, çalışanın görevi ve maruziyetleri üzerinden karar verir.
Laboratuvar sonuçları tek başına çalışanın işe uygun olduğunu veya olmadığını göstermez. Örneğin bir odyometri sonucu, çalışanın görev yaptığı bölümdeki gürültü seviyesi ve geçmiş işitme kayıtlarıyla; solunum fonksiyon testi ise toz ve kimyasal maruziyeti, geçmiş tetkikler ve fizik muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Sağlık gözetiminin temel amacı yalnızca bir test sonucunda “normal” veya “anormal” değer görmek değil, çalışanın sağlık durumu ile yaptığı iş arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Tardu OSGB’nin hizmet yaklaşımında sektör bazlı sağlık tarama planlaması önemli yer tutar. Açık maden işletmeleri, inşaat ve tersaneler, metal sektörü, kaynak işleri, krom ve kaplama tesisleri, polisaj atölyeleri, kimya tesisleri, toz boya üretimi veya kullanımı yapılan işletmeler, mobilya sektörü ve teknik servis çalışanlarında fiziksel ve kimyasal maruziyetler ön planda değerlendirilir.
Ofis, büro ve çağrı merkezi çalışanlarında ise ekranlı araç kullanımı, ergonomi, görme fonksiyonları, uzun süreli oturma ve çalışma düzeninden kaynaklanabilecek sağlık riskleri dikkate alınabilir. Depo ve ürün kabul personeli, bahçıvanlar, temizlik personeli, cam silme ve kat görevlileri gibi çalışanlarda fiziksel efor, kullanılan kimyasallar, çalışma ortamı ve işin gerektirdiği hareketlilik sağlık değerlendirmesinin kapsamını etkiler.
Lojistik çalışanları, servis şoförleri ve uzun yol tır şoförlerinde görme, işitme, kardiyovasküler durum, dikkat gerektiren çalışma koşulları, gece veya vardiyalı çalışma ve uzun süre araç kullanmanın oluşturabileceği sağlık riskleri işyeri hekimi tarafından birlikte değerlendirilebilir. Havacılık çalışanları, kabin memurları ve pilotlarda ise ilgili sektörel sağlık mevzuatı ve yetkili havacılık sağlık değerlendirmeleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Sağlık kuruluşlarında, diş kliniklerinde, biyokimya, genetik ve mikrobiyoloji laboratuvarlarında çalışan personelde biyolojik etkenlerle temas, kesici-delici yaralanmalar, kimyasal maddeler ve enfeksiyon riskleri önem kazanabilir. Kuaför ve berberler, SPA personeli, kuru temizleme ve çamaşırhane çalışanları ile otel ve genel alan temizlik personelinde kullanılan kimyasallar, cilt teması, ergonomik yük ve biyolojik maruziyetler sağlık gözetiminin kapsamını değiştirebilir.
Gıda, mutfak, servis, bulaşıkhane ve yemekhane çalışanlarında ise yapılan iş ve mevzuat gereklilikleri doğrultusunda sağlık değerlendirmesi planlanır. Burada “her gıda çalışanına aynı testlerin yapılması gerekir” şeklinde standart bir yaklaşım yerine, çalışanın görevi ve mevcut mevzuat doğrultusunda işyeri hekimi değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Güncel Sağlık Bakanlığı düzenlemesi, OSGB ve İSGB bünyesinde belirli testlerin gerçekleştirilebildiği basit test ünitesi modelini tanımlamaktadır. Bunun dışında kalan tıbbi laboratuvar hizmetlerinin ise ilgili ruhsat ve faaliyet izinlerine sahip laboratuvarlar tarafından sunulması gerekir. Bu nedenle hizmetin hangi bölümünün kurum bünyesinde, hangi bölümünün yetkili tıbbi laboratuvar veya sağlık kuruluşu aracılığıyla yürütüleceği mevcut izin kapsamına göre belirlenmelidir.
Laboratuvar ve tetkik süreçlerinin tamamlanmasının ardından sonuçlar işyeri hekimi tarafından çalışanın mesleki öyküsü, fiziksel muayenesi ve görev tanımıyla birlikte değerlendirilir. Gerekli durumlarda ek tetkik, kontrol muayenesi veya uzman hekim değerlendirmesi istenebilir. Nihai hedef yalnızca sağlık raporunun hızlı şekilde düzenlenmesi değil, çalışanın görevine sağlık yönünden uygun biçimde yerleştirilmesidir.
Tardu OSGB; Kadıköy, İstanbul Anadolu Yakası ve hizmet verilen diğer bölgelerde işletmelerin toplu işe giriş ve periyodik sağlık taramalarını çalışan sayısına, sektöre ve vardiya düzenine göre planlar. Farklı sağlık işlemlerinin tek bir organizasyon içerisinde yürütülmesi sayesinde işletmelerin çalışan sağlık gözetimini daha düzenli, hızlı ve takip edilebilir biçimde yönetmesi amaçlanır.
Tam Teşekküllü Laboratuvar Hizmeti Nedir?
Tam teşekküllü laboratuvar hizmeti, çalışanların işe giriş veya periyodik sağlık gözetimi kapsamında ihtiyaç duyabileceği tıbbi tetkik, fonksiyon testi, görüntüleme ve işyeri hekimi değerlendirmelerinin koordineli şekilde planlanmasıdır. Buradaki temel amaç mümkün olduğunca fazla test yapmak değil, yapılan işe ve mesleki risklere uygun sağlık kontrollerinin gerçekleştirilmesidir.
Her Çalışana Aynı Sağlık Paketi Uygulanır mı?
Hayır. Çalışanın görev yaptığı sektör, kullandığı ekipmanlar, maruz kaldığı fiziksel veya kimyasal etkenler, çalışma düzeni, sağlık geçmişi ve risk değerlendirmesi sonuçları farklı olduğundan tetkik programı da değişebilir. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna işyeri hekimi karar vermelidir.
Hangi Tetkik ve Kontroller Planlanabilir?
Sağlık gözetiminin gerektirdiği durumlarda kan ve idrar analizleri, biyokimyasal tetkikler, odyometri, solunum fonksiyon testi, EKG, görme fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve akciğer görüntüleme gibi işlemler planlanabilir. Gereklilik çalışanın yaptığı iş ve sağlık risklerine göre belirlenir; bütün çalışanlara bütün testlerin uygulanması gerekmez.
Sektöre Özel Sağlık Taraması Nasıl Belirlenir?
İşyerinin risk değerlendirmesi, çalışanın görev tanımı, kullanılan maddeler, makineler, çalışma süresi ve geçmiş sağlık kayıtları birlikte incelenir. Bu değerlendirme sonucunda çalışan için gerekli muayene ve tetkikler belirlenir. Böylece metal, kimya, maden, lojistik, ofis veya sağlık sektörü gibi farklı çalışma alanları için aynı paket yerine işe özgü sağlık gözetimi uygulanabilir.
Hangi Sektörlere Hizmet Verilebilir?
Hizmet; açık madenler, büro ve ofisler, çağrı merkezleri, inşaat ve tersaneler, metal sektörü, kaynak işleri, kaplama ve polisaj tesisleri, kimya işletmeleri, mobilya sektörü, lojistik, depo, temizlik, otel, SPA, sağlık kuruluşları, diş klinikleri, teknik servisler, gıda işletmeleri, uzun yol ve servis şoförleri, havacılık çalışanları ile laboratuvar personeli gibi çok farklı çalışma alanlarına göre planlanabilir.
Ağır Sanayi Çalışanlarında Neler Dikkate Alınır?
Metal, kaynak, maden, tersane, kaplama, kimya ve benzeri sektörlerde çalışanların maruz kalabileceği gürültü, toz, duman, kimyasal madde, titreşim ve fiziksel iş yükü sağlık gözetiminin planlanmasında dikkate alınır. Yapılacak testler işyeri hekiminin değerlendirmesine ve gerçek maruziyet koşullarına göre seçilir.
Şoför ve Lojistik Çalışanlarında Neler Değerlendirilir?
Araç kullanan çalışanlarda görme ve işitme fonksiyonları, uzun süreli oturma, gece çalışması, dikkat gerektiren görevler ve genel sağlık durumu işin özellikleriyle birlikte değerlendirilir. Çalışanın kullanacağı araç ve görevin özel şartlarına göre ilave sağlık kontrolleri gerekebilir.
Sağlık ve Laboratuvar Çalışanlarında Neler Değerlendirilir?
Diş klinikleri, sağlık kuruluşları, biyokimya, genetik ve mikrobiyoloji laboratuvarlarında çalışan kişilerde biyolojik maruziyetler, kimyasal maddeler, kesici-delici yaralanmalar ve işe özgü sağlık riskleri değerlendirilir. Sağlık gözetimi bu riskler ile çalışanın görev tanımı esas alınarak planlanmalıdır.
Laboratuvar Sonuçları Tek Başına Sağlık Raporu mudur?
Hayır. Kan analizi, akciğer görüntüsü, odyometri veya solunum fonksiyon testi gibi sonuçlar sağlık gözetiminin birer parçasıdır. İşe uygunluk değerlendirmesinin yapılabilmesi için sonuçların çalışanın muayenesi, sağlık geçmişi, görev tanımı ve işyerindeki risklerle birlikte işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.
İşe Giriş ve Periyodik Muayene Arasındaki Fark Nedir?
İşe giriş sağlık değerlendirmesi, çalışanın göreve başlamadan önce yapacağı işe sağlık yönünden uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlar. Periyodik sağlık gözetimi ise çalışanın görev süresi boyunca sağlık durumunda ve mesleki maruziyetlere bağlı bulgularda meydana gelebilecek değişikliklerin takip edilmesini sağlar.
OSGB Bünyesinde Her Tıbbi Test Yapılabilir mi?
Hayır. Güncel mevzuatta OSGB ve İSGB bünyesinde belirli testleri gerçekleştirebilen basit test üniteleri tanımlanmıştır; ancak kapsam dışındaki laboratuvar analizlerinin gerekli ruhsat ve faaliyet iznine sahip tıbbi laboratuvarlarda gerçekleştirilmesi gerekir. Hizmet organizasyonu kurumun güncel izin kapsamına göre yapılmalıdır.
Tam Teşekküllü Laboratuvar Hizmet Kapsamımız
- İşe giriş sağlık taramalarının planlanması
- Periyodik sağlık kontrollerinin organizasyonu
- Çalışanın görev ve maruziyet analizinin yapılması
- Sektöre özel sağlık tetkiklerinin belirlenmesi
- İşyeri hekimi muayenesinin planlanması
- Kan numunesi alma işlemleri
- İdrar tetkiklerinin planlanması
- Biyokimyasal laboratuvar analizleri
- Hemogram ve gerekli kan tetkikleri
- Odyometri ve işitme değerlendirmesi
- Solunum fonksiyon testi
- Elektrokardiyografi çekimi
- Görme fonksiyonlarının değerlendirilmesi
- Akciğer görüntüleme organizasyonu
- Mesleki maruziyete özel tetkik planlaması
- Ağır sanayi çalışanlarına yönelik sağlık taramaları
- Maden ve inşaat çalışanlarının sağlık kontrolleri
- Metal ve kaynak çalışanlarına yönelik tetkikler
- Kimyasal maruziyet bulunan çalışanların takibi
- Tozlu ortam çalışanlarının sağlık gözetimi
- Ofis ve çağrı merkezi çalışanlarının değerlendirilmesi
- Şoför ve lojistik personeli sağlık kontrolleri
- Temizlik ve otel personeline yönelik taramalar
- Gıda çalışanlarının sağlık gözetimi
- Sağlık ve laboratuvar çalışanlarına yönelik değerlendirmeler
- İşe dönüş sağlık kontrollerinin planlanması
- Tetkik sonuçlarının işyeri hekimine ulaştırılması
- İşyeri hekimi tarafından sonuçların değerlendirilmesi
- Gerekli durumlarda ileri tetkik yönlendirmesi
- Sağlık kayıtlarının düzenlenmesi ve takibi
- Toplu çalışan sağlık taraması organizasyonu
- Periyodik kontrol tarihlerinin takip edilmesi
